هر یک از ما حداقل یک بار صفحه نیازمندی شغلی روزنامه‌ها یا سایت‌های
اینترنتی را ورق زده‌ایم و در آن با انواع و اقسام شغلها روبه‌رو
شده‌ایم.
انگار شغل‌های درج شده در این صفحات هم با گذر زمان و پیشرفت فناوری دچار
تغییر و تحولات شده‌اند. به عنوان مثال اگر تا چند سال پیش یک شرکت، سازمان
و... به دنبال شخصی بود که حداقل آشنایی ابتدایی با کامپیوتر را داشته
باشد، اما حالا همان سازمان‌ها و شرکت‌ها به دنبال اشخاصی هستند که با
پیکربندی ویندوز ویستا آشنایی داشته باشد و بتواند بدون مشکل این سیستم را
راه‌اندازی کند.
شاید دیگر حرف کلیشه‌ای باشد اما این تغییر و تحولات شغلی هم به واسطه
پیشرفت فناوری اطلاعات و ابزارهای تکنولوژیکی است. گزارش‌ها و آمار‌های
منتشر شده از سوی ارگان‌های مختلف نشان می‌دهد که پیشرفت سریع در این بخش
باعث ظهور صنایع و مشاغل پردرآمد جدیدی شده است که تا یک دهه پیش نامي‌از
این مشاغل نبوده است.
پرطرفدار‌ترین مشاغل و بالاترین درآمد آی‌تی
فناوری اطلاعات به عنوان یک صنعت نوظهور و البته پررونق در سال‌های اخیر به
تدریج به یکی از ماشین‌های استخدامي بازار کار و اشتغال تبدیل شده است.
تجارت‌های مختلف وابسته به این صنعت هم سهم قابل توجهی از جذب نیروی کار را
در سال‌های اخیر به خودشان اختصاص داده اند. تمایل افراد به تحصیل در
رشته‌های تخصصی مرتبط با این صنعت و به دنبال آن افزایش چشمگیر تعداد فارغ
التحصیلان این رشته‌ها نشان از رونق بازار کار در صنعت آی‌تی دارد. به
این‌ترتیب است که حتی رکود و بحران اقتصادی اخیر هم نتوانست چندان فشاری را
بر این صنعت تحمیل کند تا آی‌تی به عنوان اولین صنعت رو به بهبود و نجات
از این بحران در جهان مطرح شود. این روند گویا آنقدر امیدوار کننده است که
مي‌تواند نوید اتفاقات خوب آینده را در این حوزه بدهد.
براساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته توسط موسساتی همچون گارتنر در سال 2009،
متخصصان فناوری که دنبال فرصت شغلی جدید هستند، باید توجه داشته باشند که
در سال 2010 وضعیت اشتغالزایی در صنعت فناوری ارتباطات و اطلاعات بهبود
یافته و نرخ بیکاری در این حوزه نسبت به سال قبل کمتر شده است. وضعیت موجود
در سال 2010 نشان داد که این پیش‌بینی‌ها کاملا درست بوده است؛ چرا که در
سال جاری میلادی شاهد کاهش اخراج کارمندان از شرکت‌های بزرگ و افزایش
اشتغالزایی در زمینه آی سی تی بودیم و کارشناسان بر پایه یک بررسی جدید
اعلام کردند که در این صنعت، به مهارت سیستم‌های مجازی‌سازی، فناوری‌های
مبتنی بر اینترنت، امنیت شبکه و مهارت سیستم‌های رایانه ای اجتماعی بیش از
دیگر مهارت‌ها نیاز است و افرادی که تخصص‌های یاد شده را دارند، سریع‌تر
جذب شرکت‌ها و سازمان‌های مربوطه مي‌شوند. با وجود اینکه صنعت جهانی آی تی
شاهد کاهش اثرات ناشی از بحران اقتصادی است، اما این روند تضمینی بر
اشتغالزایی کلیه متخصصان این صنعت محسوب نمي‌شود.
براساس بررسی‌های انجام شده 10 عنوان شغلی كه در حوزه فناوری ارتباطات و
اطلاعات در سال 2010 به عنوان برترین مشاغل شغلی محسوب مي‌شدند و بیشترین
نیاز برای آنها احساس مي‌شود كه عبارتند از: متخصص امینت، مدیریت سیستم‌های
مجازی، مدیریت ابزار، مهندس شبکه، متخصص سیستم‌های باز، مدیر پشتیبانی
خدمات، مدیریت سیستم‌های ذخیره‌سازی اطلاعات پزشکی، متخصص منابع، مدیر
فهرست کردن خدمات و مهندس فرآیند بازرگانی.
اما در میان این مشاغل برتر، لیست پردرآمدترین مشاغل آی‌تی بیشتر از برترین
شغل‌های حوزه آی‌تی خودنمایی می‌کند. براساس بررسی‌‌ها و آمار‌های ارائه
شده توسط Tech Republice می‌توان با بیست شغل پردرآمد کارمندان و شاغلان
بخش‌های آی‌تی آشنا شد. در این لیست، می‌توان نام ده شغل پر درآمد را دید
که در میان برترین مشاغل آی‌تی سال 2010 نیز دیده شده‌اند.
در این لیست اولین شغل پر درآمد به مدیر اجرایی آی‌تی اختصاص دارد که حقوق
سالانه معادل 127 هزار و 73دلار دریافت می‌کند. آی‌تی ارشیتکت یا طراح
آی‌تی با حقوق سالانه 102 هزار و 894 دلار در جایگاه دوم قرار دارد. رتبه
سوم این رده بندی به رییس یا سرپرست بخش آی‌تی با حقوق سالانه 100 هزار و
757 دلار اختصاص یافته است.
مدیر پروژه‌های آی‌تی هم که طی یکی دو سال اخیر با استقبال خوبی از طرف
افراد مختلف روبه‌رو شده با حقوق سالانه 94 هزار و457 دلار در جایگاه چهارم
پردرآمدترین مشاغل آی‌تی قرار گرفته است. شغل‌هایی همچون مدیریت آی‌تی،
مشاور آی‌تی و متخصص امنیت نیز به‌ترتیب با درآمد سالانه 87 هزار و 934،
87 هزار و 739 و 87 هزار و 408 دلار در رده‌های پنجم تا هفتم این لیست قرار
گرفته‌اند. همچنین جایگاه هشتم تا دهم این لیست به مشاغلی به نام‌های
مهندس سیستم با حقوق 85هزار و 32دلار، مهندس با حقوق 84 هزار 446 و مدیر
اطلاعات داده‌ها با حقوق 83 هزار و 256 دلار اختصاص یافته است. همچنین شرکت
Tech Republice رده‌بندی پردرآمدترین مشاغل آی‌تی را بر اساس مدارک معتبر
شرکت‌هایی همچون سیسکو، مایکروسافت، لینوکس و... نیز انجام داده است.
آنچه از این 20 مدرک پردر آمد حوزه آی‌تی استنباط می‌شود این است که مدارک
شرکت‌های سیسکو و مایکروسافت از بیشترین استقبال و بیشترین درآمدر برخوردار
هستند. اولین مدرک پر درآمد به six Sigma با در آمد سالانه 111 هزار و 908
دلار اختصاص یافته است. دومین مدرک پردر آمد (Project )ا PMP Management
profssional است که دارندگان این مدرک می‌توانند در آمدی برابر 104 هزار و
253دلار در سال داشته باشند. مدارک ITIL هم با درآمد سالانه 102 هزار و
128 دلار و 101هزار و 185دلار رتبه سوم و چهارم را به خود اختصاص داده‌اند.
رتبه پنجم تا هفتم این لیست جایگاه مدراک سیسکو با عنوان‌های CCP با حقوق
سالانه 99هزار و 928 دلار، CCDAبا حقوق سالانه 93 هزار و 953 دلار و CCNP
با حقوق سالانه 89هزار و 864 دلار است. همچنین رتبه هشتم و نهم نیز به
مدارک شرکت مایکروسافت با عنوان‌های MCSE و MCTTP اختصاص یافته که درآمد
این مدارک به‌ترتیب 86هزار 454 دلار و 82 هزار و 44 دلار است. مدرکCCNA
شرکت سیسکو هم با درآمد 79هزار و 695 دلار در رتبه دهم قرار گرفته است.
مشاغل و مدارک آی‌تی در ایران
شغلها و مدارک مختلف حوزه آی‌تی روز به روز در جهان رو به گسترش است و
مشاغل مختلفی را برای افراد جویای کار به وجود آورده است. بازار ایران نیز
برعکس حوزه‌های دیگر که بر اساس شواهد همیشه عقب‌تر از اتفاقات جهان حرکت
می‌کند، اما این بار همپای این بازار در حرکت است و بر اساس آمارها و
گزارش‌های منتشر شده می‌توان این ادعا را کرد که آی‌تی توانسته در کشور
بازار کار فعال و بزرگی را به وجود بیاورد.
آن‌طور که از اظهارات کارشناسان و فعالان این حوزه بر می‌آید، برای به دست
آوردن مشاغل و مدارک پردرآمد حوزه آی‌تی نمی‌توان از دانشگاه‌های کشور
انتظاری داشت و برای دریافت این مدارک و آموزش‌های تخصصی در این حوزه باید
به آموزشگاه‌هاي تخصصی در کشور که جمع آنها از 20 آموزشگاه هم تجاوز
نمی‌کند، مراجعه کرد.
رضا جوالچی، استاد مجتمع فنی تهران در خصوص عدم توجه دانشگاه‌ها به
رشته‌های حوزه آی‌تی می‌گوید: «از آنجایی که اکثر دانشگاه‌های کشور از علم
روز بسیار عقب هستند طبیعی است که این گونه رشته‌ها که به دنبال خود مشاغل
پردرآمدی هم دارند در دانشگاه‌ها تدریس نشود. حتی رشته‌هایی هم که مربوط
به کامپیوتر است و در دانشگاه تدریس می‌شود آنچنان در بازار با فرصت شغلی
مواجه نیستند و اکثر دانشجویان فارغ‌التحصیل رشته‌های کامپیوتر برای پیدا
کردن شغلی مناسب به آموزشگاه‌های فعال در کشور مراجعه می‌کنند تا با گرفتن
مدارک شرکت‌هايی همچون سیسکو، مایکروسافت و... بتوانند شغلی مناسب و
پردرآمد به دست بیاورند.»
به باور وی شاید یکی از دلایلی که دانشگاه‌ها روبه تدریس این دروس
نمی‌آورند ماهیت حرفه‌ای آنها باشد و از آنجا که دروس دانشگاه آکادمیک است
پس آموزشگاه‌ها بهترین مکان برای آموزش این دوره‌ها هستند.
اما شاید آنچه که برای بسیاری از افرادی که در این آموزشگاه‌ها ثبت نام
می‌کنند جالب باشد این است که با توجه به هزینه‌ای که انجام می‌دهند آیا
درآمد آنها هم همچون درآمد‌های جهانی است و آیا اساسا برای این افراد در
بازار ایران بازار کار وجود دارد یا خیر.
مازیار گنجه‌ای، مدیر عامل شرکت کاریار ارقام در این خصوص می‌گوید:
«متاسفانه میزان هزینه برای آموزش و میزان درآمد افراد از این آموزش‌ها
بسیار متفاوت از آن چیزی است که در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته دیده
می‌شود، اما در مقابل همه هزینه‌ها یکسان و بجا است. برای مثال اگر کسی در
خارج از کشور با مدرک pmp درآمدی در حدود 104 هزار دلار دارد در مقابل برای
گرفتن این مدرک 10 هزار دلار هزینه می‌کند. اما در ایران این هزینه و
درآمد یک دهم آن چیزی است که در کشورهای پیشرفته دنیا اتفاق می‌افتد.»
وی در ادامه می‌افزاید: «در ایران اگر فردی بخواهد مدرک pmp (به صورت
خصوصی) بگیرد باید چیزی در حدود دو میلیون تومان هزینه کند، اما به صورت
عادی هزینه آموزش او به طور میانگین 400 هزار تا 500 هزار تومان است.
همچنین درآمدی هم که وی از این مدرک می‌تواند به دست بیاورد اگر کار معمولی
باشد بین 600 تا 700 هزار تومان است.
اما اگر با همین مدرک بتوان یک پروژه سازمان یا شرکت را مدیریت کند
می‌تواند درآمدی بین 2 تا 3 میلیون داشته باشد.» به باور وی این هزینه‌ها
در مقابل درآمدی که افراد می‌توانند از مشاغل خود به دست بیاورند کامل هیچ
است. به گفته گنجه‌ای بازار مشاغل و مدارک آی‌تی در ایران بسیار فعال و
بزرگ است به نحوی که فارغ‌التحصیلان از این آموزشگاه بلافاصله می‌توانند در
شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف مشغول به کار شوند.