اگر یک دهه به عقب بازگردیم و از اعضای جامعه لینوکس بپرسیم بهترین توزیع (Distro) برای تازه‌کارها کدام است، احتمال زیادی وجود داشت که پاسخ «اوبونتو» باشد. این همان توصیه‌ای بود که بسیاری از کاربران هنگام نخستین گام‌ها در دنیای سیستم‌عامل‌های متن‌باز می‌شنیدند و دلایل موجهی هم پشت آن قرار داشت. اما امروز شرایط تغییر کرده است؛ نه به این دلیل که اوبونتو بد شده، بلکه به این دلیل که دنیای لینوکس تکامل یافته و ورود به آن آسان‌تر از همیشه شده است.
اوبونتو؛ نقطه شروع ایده‌آل نسل پیشین
در حدود سال ۲۰۱۰، یکی از بزرگ‌ترین جذابیت‌های اوبونتو این بود که دقیقاً مانند یک سیستم‌عامل معمولی نصب می‌شد. در آن زمان کار با لینوکس پیچیده و دشوار بود و وجود توزیعی که فرآیند نصبش شبیه ویندوز باشد، امتیاز بزرگی به شمار می‌رفت. حتی دیسک‌های نصب (Install Disk) اوبونتو وجود داشت که کاربر می‌توانست آن‌ها را در درایو نوری قرار دهد و سیستم را بدون نصب کامل اجرا کند.
اوبونتو به‌طور شگفت‌آوری ساده اجرا می‌شد؛ بیشتر سخت‌افزارها را از همان ابتدا شناسایی می‌کرد، ظاهری نسبتاً شبیه ویندوز داشت و حتی صدای بوت‌شدن منحصربه‌فردی داشت که برای بسیاری از کاربران خاطره‌انگیز شد. نام این توزیع نیز از یک فلسفه آفریقایی از زبان‌های نگونی-بانتو گرفته شده که به معنای «انسانیت نسبت به دیگران» است. همین رویکرد انسانی و در دسترس بودن، دلیل اصلی توصیه همگانی آن در آن دوران بود؛ اوبونتو برای کسانی ساخته شده بود که نمی‌خواستند برای داشتن یک سیستم‌عامل قابل استفاده، در عمق پیچیدگی‌های فنی آن غرق شوند.
با این حال، پشتیبانی از بازیهای رایانه‌ای در آن زمان بسیار ضعیف بود و همین موضوع باعث می‌شد بسیاری از کاربران، از جمله نویسنده این مطلب، دوباره به ویندوز بازگردند و تا ۱۵ سال بعد سراغ لینوکس نروند.
بازگشت به لینوکس و کشف لینوکس مینت
در میانه سال ۲۰۲۵ و در آستانه پایان پشتیبانی (End of Support) ویندوز ۱۰، بار دیگر انگیزه‌ای برای مهاجرت به لینوکس شکل گرفت تا رایانه قدیمی کاربر عمر بیشتری پیدا کند. در جست‌وجو برای یافتن مناسب‌ترین سیستم‌عامل برای یک کاربر ویندوزی، نام اوبونتو همچنان در ذهن بود؛ اما نتیجه پژوهش‌ها چیز دیگری نشان می‌داد: تقریباً همه، لینوکس مینت را برای کاربران ویندوز توصیه می‌کردند.
لینوکس مینت همان ویژگی‌هایی را داشت که ۱۵ سال پیش کاربران را جذب اوبونتو کرده بود، و حتی فراتر از آن عمل می‌کرد:
- نصب ساده و راه‌اندازی بدون نیاز به تنظیمات پیچیده
- پشتیبانی بسیار بهتر از برنامه‌های محبوب ویندوز مانند کروم (Chrome) و استیم (Steam)
- ظاهر و حس بسیار نزدیک به ویندوز که از همان روز نخست احساس آشنایی ایجاد می‌کند
همین تجربه باعث شد کاربر برای مدت‌ها روی لینوکس بماند؛ هرچند امروز از توزیع اوپن‌سوزه تامبل‌وید (openSUSE Tumbleweed) استفاده می‌کند، اما همچنان از دنیای لینوکس و تیم توکس (Team Tux) طرفداری می‌کند.
چرا اوبونتو دیگر قدرت جذب تازه‌کارها را ندارد؟
پس از مدتی، لینوکس مینت برای جاه‌طلبی‌های کاربر کافی نبود؛ او دیگر به دنبال «لینوکسی با طعم ویندوز» نبود و می‌خواست سیستم‌عاملی را تجربه کند که چالش تازه‌ای پیش رویش بگذارد. در جریان آزمودن توزیع‌های گوناگون (Distro Hopping)، بار دیگر سراغ اوبونتو رفت، اما این بار تجربه‌اش به‌شدت ناخوشایند بود.
عامل اصلی این نارضایتی، محیط دسکتاپ گنوم (GNOME) بود. از همان لحظه ورود، همه‌چیز غریبه به نظر می‌رسید؛ نوارها در جای نامناسبی قرار داشتند، دکمه‌ها آن‌گونه که انتظار می‌رفت عمل نمی‌کردند و کاربر احساس می‌کرد بیشتر در حال جنگیدن با محیط دسکتاپ (Desktop Environment) است تا استفاده از آن.
در نهایت، محیط دسکتاپ کی‌دی‌ای (KDE) به انتخاب نهایی او تبدیل شد. هرچند توزیع کوبونتو (Kubuntu) وجود دارد که همان اوبونتو با پیکربندی کامل KDE است، اما تا زمانی که کاربر با مفهوم طعم‌های مختلف توزیع‌ها (Flavors) آشنا شد، دلش را به فدورا کی‌دی‌ای (Fedora KDE) و بسته‌های فلت‌پک (Flatpak) باخته بود. همچنین پس از آگاهی از اینکه اوبونتو بیشتر بر بسته‌های اسنپ (Snap) تمرکز دارد، دیگر هرگز به آن بازنگشت.
توصیه نهایی برای تازه‌واردها
این نکته برای معرفی اوبونتو به تازه‌واردهای دنیای لینوکس اهمیت زیادی دارد: می‌توان فردی را نشاند و مفاهیمی مانند توزیع‌ها، نسخه‌های مشتق‌شده (Spins) و تفاوت‌های ظریف آن‌ها را توضیح داد، اما کسی که از سیستم‌عامل دیگری می‌آید، معمولاً به دنبال پیچیدگی‌های اضافی نیست. او چیزی می‌خواهد که نصبش کند، اجرا شود و با آن احساس راحتی داشته باشد.
با توجه به اینکه لینوکس مینت به‌صورت پیش‌فرض با رابط کاربری آشنا و سینامون (Cinnamon) و همچنین فروشگاه فلت‌هاب (Flathub) برای دانلود آسان نرم‌افزار عرضه می‌شود، انتخاب آن برای تازه‌کارها منطقی‌تر از اوبونتو به نظر می‌رسد. اوبونتو همچنان سیستم‌عامل بدی نیست، اما در سال‌های اخیر گزینه‌های بهتری برای نخستین تجربه لینوکس پدید آمده‌اند.