ویندوز برای تقریباً هر کاری یک اپلیکیشن پیش‌فرض دارد، اما این به معنای آن نیست که کاربر باید به آن‌ها بسنده کند. یک نویسنده پس از مدت‌ها استفاده، ابزارهای روزمره مایکروسافت را با جایگزین‌های متن‌باز (Open-Source) عوض کرده و حالا بازگشت به پیش‌فرض‌ها را یک پس‌رفت می‌داند. به گفته او، این جایگزین‌ها سبک‌تر، قابل‌کنترل‌تر و در برخی موارد دارای قابلیت‌هایی هستند که اپ‌های مایکروسافت هنوز از آن‌ها بی‌بهره‌اند.
Files؛ مدیریت فایل مدرن‌تر از File Explorer
Files نخستین اپلیکیشنی بود که نویسنده را متقاعد کرد لازم نیست به پیش‌فرض‌های مایکروسافت وفادار بماند. در مقایسه با File Explorer، این برنامه مدرن‌تر، صیقل‌خورده‌تر و در استفاده روزمره سبک‌تر احساس می‌شود. رابط کاربری تمیزتر، انیمیشن‌های روان‌تر و طراحی آن با ویندوز ۱۱ هماهنگ‌تر است.
- رابط تب‌دار (Tabbed Interface)
- نمای دوپنجره‌ای (Dual-Pane View)
- نوار کناری قابل‌شخصی‌سازی (Customizable Sidebar)
- برچسب‌ها (Tags)
- پوشش فشرده (Compact Overlay)
- پیش‌نمایش فایل‌ها (File Preview) بدون جابه‌جایی میان پنجره‌ها
در مقابل، File Explorer هنوز عناصر قدیمی و تصمیم‌های ناهمگون در رابط کاربری دارد. Files بخش زیادی از این شلوغی را حذف می‌کند و در عین حال ابزارهای موردنیاز را نگه می‌دارد. برای مرور پوشه‌ها، جابه‌جایی فایل‌ها و مدیریت روزمره حافظه، تجربه سریع‌تر و دلپذیرتری ارائه می‌دهد.
Zen؛ مرورگری آرام‌تر و غیرکرومیومی
Zen برای کسانی که مرورگر دلخواه‌تری روی ویندوز می‌خواهند، گزینه مناسب‌تری است. مایکروسافت Edge سریع و توانمند است، اما به مرور با قابلیت‌هایی پر شده که کاربر کمتر درخواستشان را دارد؛ از جمله Copilot که مستقیماً در مرورگر تعبیه شده و ابزارهای خرید و سرویس‌های جانبی دیگر.
Zen بر پایه Firefox ساخته شده است، بنابراین نگرانی درباره یک مرورگر دیگر مبتنی بر Chromium وجود ندارد. این مرورگر از همان ابتدا رابطی تمیزتر و آرام‌تر ارائه می‌دهد و برای کاربران قدیمی Arc حس آشنایی دارد.
- Workspaces برای جداسازی پروژه‌های مختلف
- Compact Mode برای بیشترین فضای صفحه
- Split View برای مشاهده هم‌زمان دو صفحه وب
- گزینه‌های تم‌دهی (Theming) در سطح بالا
ImageGlass و VLC؛ پوشش کامل فایل‌های رسانه‌ای
اپ Photos مایکروسافت روی کاغذ خوب به نظر می‌رسد، اما در استفاده روزمره کند و باگ‌دار است؛ به‌ویژه وقتی کاربر فقط می‌خواهد تصویری را سریع باز کند یا در پوشه‌ای پر از عکس جابه‌جا شود. ImageGlass در اینجا برنده می‌شود: سریع‌تر اجرا می‌شود، سبک‌تر احساس می‌شود و روی کاری تمرکز دارد که از یک نمایشگر تصویر انتظار می‌رود. نسخه ۱۰.۰ این برنامه نیز کل اپلیکیشن را بهبود داده است.
برای ویدیو، مهاجرت به VLC حتی آسان‌تر بود. این برنامه تقریباً هر فرمتی را باز می‌کند، کدک‌های غیرمعمول (Unusual Codecs) را بدون نیاز به افزونه‌های اضافی مدیریت می‌کند و کنترل‌های پخش بسیار بیشتری نسبت به تجربه پیش‌فرض ویندوز ارائه می‌دهد. زیرنویس (Subtitles)، سرعت پخش (Playback Speed)، مسیرهای صوتی (Audio Tracks)، نسبت تصویر (Aspect Ratio) و پخش شبکه‌ای (Network Streams) همگی در دسترس هستند.
OnlyOffice و Syncthing؛ جایگزین‌های Microsoft 365 و OneDrive
OnlyOffice یکی از آسان‌ترین جایگزین‌های مایکروسافت در این مجموعه بوده است، چون همان بخشی از Microsoft 365 را پوشش می‌دهد که برای کاربر اهمیت دارد: اسناد، صفحه‌گسترده‌ها و ارائه‌ها. رابط تب‌دار آن به‌قدری آشناست که نیازی به یادگیری دوباره همه‌چیز نیست؛ موضوعی که هنگام مهاجرت از Word و Excel اهمیت دارد.
- باز و ویرایش فایل‌های DOCX، XLSX و PPTX
- کار آفلاین (Offline)
- استفاده از قالب‌ها (Templates)
- ابزارهای قالب‌بندی آشنا
البته هنوز گردش‌کارهای پیشرفته Excel و PowerPoint وجود دارند که Microsoft Office در آن‌ها برتری دارد، اما برای استفاده روزمره OnlyOffice بیش از حد کافی است. Syncthing نیز برای همگام‌سازی مستقیم فایل‌ها میان دستگاه‌های خودی به‌جای وابستگی به OneDrive استفاده می‌شود. راه‌اندازی آن کمی بیشتر زمان می‌برد، اما کنترل بیشتری بر محل نگهداری فایل‌ها می‌دهد.
جمع‌بندی؛ پیش‌فرض‌های مایکروسافت دیگر تنها گزینه نیستند
نویسنده می‌گوید اکنون کمتر از آنچه انتظار داشت جای اپ‌های پیش‌فرض مایکروسافت را خالی می‌بیند. Files برای مدیریت روزمره فایل‌ها صیقل‌خورده‌تر است، Zen تجربه مرور تمیزتری می‌دهد و ImageGlass همراه VLC تقریباً همه نیازهای رسانه‌ای را پوشش می‌دهند. OnlyOffice هم ثابت کرده برای کارهای معمول اسناد، نیازی به ماندن در Microsoft 365 نیست.
هیچ‌یک از این برنامه‌ها جایگزینی موقت یا سازش‌کارانه به نظر نمی‌رسد؛ آن‌ها به بخشی از چیدمان همیشگی ویندوز تبدیل شده‌اند. پیش‌فرض‌های مایکروسافت هنوز کاملاً قابل‌استفاده‌اند، اما این ابزارهای متن‌باز هستند که با افتخار روی نوار وظیفه (Taskbar) ویندوز جای گرفته‌اند.