ویندوز ۱۱ و نرم‌افزارهای اضافی (Bloatware) معمولاً در کنار یکدیگر ظاهر می‌شوند. مایکروسافت در سال‌های اخیر ویژگی‌ها و سرویس‌های زیادی را به ویندوز افزوده است که شمار برنامه‌های استارتاپ (Startup Apps) را افزایش می‌دهد و می‌تواند سرعت بوت سیستم را کاهش دهد. بسیاری از کاربران تنها با محدود کردن برنامه‌ها در Task Manager تصور می‌کنند همه‌چیز را مدیریت کرده‌اند، اما تب Startup apps در Task Manager فقط بخش کوچکی از آنچه هنگام بوت اجرا می‌شود را نشان می‌دهد.
چرا Task Manager تصویر کامل را نشان نمی‌دهد؟
Task Manager برای سادگی طراحی شده است، نه برای بررسی جامع. این ابزار بیشتر برنامه‌های رایج را همراه با زمان آخرین بوت نشان می‌دهد، اما فقط پوشه Startup شخصی، پوشه Startup مشترک برای همه کاربران و کلیدهای استاندارد رجیستری (Registry) را اسکن می‌کند. برنامه‌ها می‌توانند از راه‌های دیگری مانند Task Scheduler، کلیدهای عمیق‌تر رجیستری، سرویس‌های ویندوز (Windows Services) و افزونه‌های Explorer اجرا شوند که هیچ‌کدام در تب Startup apps نمایش داده نمی‌شوند.
Autoruns چه چیزهایی را آشکار می‌کند؟
Autoruns یک ابزار رایگان از مجموعه Sysinternals مایکروسافت است که پس از اجرا و پذیرش هشدار، همه برنامه‌ها، فرایندها و سرویس‌های اجراشده هنگام بوت را فهرست می‌کند. تب Everything فهرست تقریباً همه چیزهایی را نشان می‌دهد که ویندوز در زمان راه‌اندازی بارگذاری می‌کند. برای درک بهتر، تب‌های جداگانه‌ای مانند Logon، Scheduled Tasks، Explorer، Services، Drivers، Internet Explorer، AppInit و Known DLLs نیز وجود دارد.
برخلاف Task Manager، در Autoruns دیدی جامع از آیتم‌های استارتاپ خواهید داشت. این ابزار وظایف زمان‌بندی‌شده‌ای را آشکار می‌کند که از نرم‌افزارهای حذف‌شده باقی مانده‌اند، افزونه‌های پوسته (Shell Extensions) برنامه‌های پاک‌شده و ورودی‌های رجیستری که به فایل‌های ناموجود اشاره می‌کنند.
پاک‌سازی ایمن با Autoruns
برای جلوگیری از حذف اشتباه، در تب Options گزینه‌های Hide Windows Entries و Hide Microsoft Entries را فعال کنید تا سرویس‌های مهم ویندوز و مایکروسافت پنهان شوند. سپس مواردی را بررسی کنید که کنارشان عبارت File not found دیده می‌شود؛ این ورودی‌ها با رنگ زرد مشخص می‌شوند و چون به فایل یا مسیر ناموجود اشاره دارند، حذفشان معمولاً ایمن است.
ورودی‌های صورتی‌رنگ نیز نشان‌دهنده نرم‌افزارهایی هستند که توسط ویندوز تأیید نشده‌اند. این موارد لزوماً مخرب نیستند و ممکن است برنامه‌هایی مانند qBittorrent یا SignalRgb باشند. همچنین دیدن چندین مورد File not found در تب Known DLLs رایج است و می‌توان آن‌ها را نادیده گرفت، زیرا اغلب معادل‌های ۳۲ بیتی ورودی‌های ۶۴ بیتی ویندوز هستند.
کنترل کامل بر آیتم‌های استارتاپ
Autoruns برای یک ابزار رایگان بسیار قدرتمند است و همه موارد پنهان‌مانده از تب Startup apps در Task Manager را آشکار می‌کند. برای نمونه، ممکن است ورودی OneDriveSetup پس از حذف OneDrive ماه‌ها پیش هنوز باقی مانده باشد، یا وظیفه‌ای مرتبط با SanDisk Dashboard در Scheduled Tasks در حال اجرا باشد، حتی اگر در Task Manager فعال نباشد. با Autoruns می‌توانید هر ورودی استارتاپی را که به فایل ناموجود اشاره دارد یا به برنامه‌ای ناشناخته وابسته است، غیرفعال یا حذف کنید و به‌این‌ترتیب بوت ویندوز را واقعاً پاک‌سازی کنید.