مایکروسافت در ویندوز ۱۱ قابلیت هایبرنیت (Hibernation) یا خواب زمستانی را به‌صورت پیش‌فرض غیرفعال کرده است و نتیجه یک آزمایش پنج‌ساله نشان می‌دهد این تصمیم چندان بی‌دلیل نبوده است. درایو بوت ۲۵۰ گیگابایتی این کاربر، یک سامسونگ ۹۷۰ EVO Plus، پس از پنج سال هایبرنیت کردن در پایان هر روز کاری، امروز دقیقاً در وضعیت ۹۰ درصد سلامت (Health) قرار دارد. برای یک کاربر خانگی معمولی، این میزان فرسودگی روی درایوی پنج‌ساله کاملاً قابل قبول است، اما برای کاربران حرفه‌ای و پرمصرف، افت سلامت به زیر ۹۰ درصد می‌تواند به پایداری سیستم آسیب بزند. با وجود الگوریتم‌های قدرتمند توزیع فرسایش (Wear Leveling) و گارانتی‌های مناسب درایوهای SSD مدرن، دلایل متعددی وجود دارد که بهتر است به‌جای هایبرنیت کردن، سیستم را به‌طور کامل خاموش کنیم.
نتایج آزمایش به‌تنهایی نگران‌کننده نیست
هایبرنیت تأثیری ناچیز بر سلامت درایو دارد، اما این تأثیر کاملاً قابل مشاهده است. بر اساس طراحی، هایبرنیت وضعیت فعلی سیستم را که در حافظه رم (RAM) نگهداری می‌شود، در یک فایل موقت به نام hiberfil.sys روی درایو بوت می‌نویسد. بنابراین حجم هر بار نوشتن هایبرنیت نباید از ظرفیت کل رم نصب‌شده روی سیستم بیشتر باشد؛ در این مورد ۳۲ گیگابایت.
شاخص‌های فرسودگی درایو که با ابزار CrystalDiskInfo استخراج شده‌اند نشان می‌دهند این درایو بوت در مجموع ۱۶٬۰۴۰ ساعت روشن بوده و کنترلر ذخیره‌سازی آن ۵۳٬۳۴۱ گیگابایت نوشتن میزبان کل (Total Host Writes) را تحمل کرده است. مسلماً همه این حجم تنها از هایبرنیت ناشی نمی‌شود، اما معادل حدود ۴٫۶ سال هایبرنیت روزانه با ۳۲ گیگابایت نوشتن در هر بار است.
این تخلیه حافظه روزانه و حجیم، تنها از محل حالت‌های خواب، سالانه ۷٫۷۹ درصد از محدودیت استقامت (Endurance Limit) درایو را مصرف می‌کند. سامسونگ برای این درایو NVMe مشخص، محدودیت ۱۵۰ ترابایت نوشته‌شده (TBW) را در قالب گارانتی محدود پنج‌ساله تضمین کرده است؛ رقمی که در زمان خود پیشرو بود و دلیل اصلی باقی‌ماندن سلامت درایو در سطح ۹۰ درصد است. مصرف روزمره نیز از این محدودیت کم می‌کند، به این معنا که ممکن است بسیار پیش‌تر از پایان گارانتی به دیوار استقامت برخورد کنید و درایو را به‌طور فیزیکی از کار بیندازید.
برخی سناریوهای کاربری مانند اجرای همزمان وظایف سنگین، اجرای ماشین‌های مجازی (Virtual Machine) با فعالیت نوشتن بالا یا کامپایل مکرر نرم‌افزار نیز عمر مفید درایو را کاهش می‌دهند. برنامه روزانه این کاربر شامل اجرای نمونه‌های زیرسیستم ویندوز برای لینوکس (WSL) و اختصاص منابع سیستم به VMware Workstation است. این ماشین‌های مجازی حجم عظیمی از فعالیت نوشتن در پس‌زمینه تولید می‌کنند و به‌سرعت استقامت نوشتن باقی‌مانده حافظه فلش (NAND Flash) را می‌بلعند. او همچنین از این رایانه برای روی‌هم‌گذاری فریم‌های حجیم عکاسی نجومی در ابزارهایی مانند DeepSkyStacker استفاده می‌کند که به دیسک‌های موقت (Scratch Disk) بسیار بزرگ نیاز دارند.
نوشتن ۶۴ یا ۱۲۸ گیگابایت وضعیت حافظه سیستم روی دیسک فیزیکی در هر شب، فرسایش فلش را به‌شدت تسریع می‌کند و رایانه‌هایی که از درایوهای ارزان‌قیمت با ظرفیت پایین استفاده می‌کنند، بیشترین ریسک را متحمل می‌شوند؛ زیرا این قطعات ارزان‌تر، رتبه استقامت نوشتن بسیار کمتری دارند. در برخی موارد، باز نگه‌داشتن زبانه‌های مرورگر در طول شب، ارزش به خطر انداختن سلامت سخت‌افزار را ندارد.
بوت سرد سریع‌تر است
به دلیل نحوه ساخت درایوهای NVMe مدرن توسط تولیدکنندگان، بیدار کردن سیستم اغلب بیش از بوت سرد (Cold Boot) زمان می‌برد. معماری ذخیره‌سازی PCIe برای خواندن سریع و ترتیبی در هنگام بوت بهینه‌سازی شده است، اما بیدار کردن رایانه‌ای که هایبرنیت شده، مستلزم خواندن یک وضعیت حافظه فشرده‌شده است که نسبتاً غیربهینه محسوب می‌شود. در وضعیت فعلی، این رایانه در هفت ثانیه به صفحه قفل می‌رسد، اما بیدار شدن از هایبرنیت ۱۲ ثانیه طول می‌کشد.
پشت سر هم قرار دادن چرخه‌های بیدار شدن، هایبرنیت و بیدار شدن مجدد، به‌طور کامل مانع از آن می‌شود که سیستم‌عامل نشت‌های حافظه (Memory Leak) اجتناب‌ناپذیر را تخلیه کند. برنامه‌هایی مانند مرورگرهای وب مدرن و ابزارهای پس‌زمینه به‌آرامی منابع سیستم را انبار می‌کنند و هر بار بیدار شدن کندتر از بار قبل به نظر می‌رسد. در مقابل، راه‌اندازی مجدد یا بوت تازه، حافظه فرار (Volatile Memory) را پاک می‌کند و همان سرعت و چابکی مورد انتظار از SSDها را بازمی‌گرداند.
در حالی که استفاده سنگین روزانه ممکن است سریع‌تر از هایبرنیت، محدودیت کل بایت‌های نوشته‌شده را بسوزاند، هایبرنیت می‌تواند کاهی باشد که پشت شتر را می‌شکند.
هزینه تعویض، معادله را تغییر می‌دهد
اهمیت توجه به فرسایش حافظه فلش NAND بیش از هر زمان دیگری است، زیرا قیمت‌ها در دو سال گذشته به‌شدت افزایش یافته است. این افزایش را می‌توان به رشد تقاضا برای فلش باکیفیت مورد استفاده در ساخت رم نسبت داد؛ رمی که برای کاربردهای مرکز داده هوش مصنوعی تقاضای زیادی دارد. تعویض یک درایو بوت سوخته دیگر یک کار ساده و ارزان یک‌روزه نیست. تولیدکنندگان قیمت قطعات را در کل بازار افزایش داده‌اند و درایوهای رده‌بالا بار دیگر به یک سرمایه‌گذاری مالی قابل توجه تبدیل شده‌اند.
خرج کردن پول قابل توجه برای یک درایو حالت جامد جایگزین، باعث می‌شود راحتی جزئی بازگرداندن یک فضای کاری راکد، معامله‌ای مالی بسیار بد باشد. این کاربر هایبرنیت را متوقف کرده و آن را از گزینه‌های انرژی نیز غیرفعال کرده است؛ کاری که می‌توانید با فرمان PowerShell زیر در پنجره‌ای با دسترسی سطح مدیر (Administrator) انجام دهید:
- powercfg /hibernate on — فعال‌سازی هایبرنیت
- powercfg /hibernate off — غیرفعال‌سازی هایبرنیت
او به خاموش کردن کامل روزانه روی آورده است، حتی با اینکه SSD او باید بسیار فراتر از دوره گارانتی تبلیغ‌شده‌اش دوام بیاورد؛ زیرا زمانی که از کار بیفتد، جایگزین کردن آن ارزان نخواهد بود.