گوشی‌های هوشمند عمر نسبتاً طولانی دارند؛ اما معمولاً نخستین قطعاتی که از کار می‌افتند، صفحه‌نمایش یا درگاه شارژ USB هستند. تعویض درگاه شارژ در مقایسه با صفحه‌نمایش هزینه ناچیزی دارد، اما یک گوشی لمسی بدون صفحه‌نمایش سالم عملاً غیرقابل کنترل است. با این حال، با استفاده از یک ابزار رایگان می‌توان این مشکل را دور زد، داده‌ها را بازیابی کرد، حافظه گوشی را خالی کرد و آن را برای پروژه‌ای مانند سرور خانگی آماده ساخت.
صفحه‌نمایش گوشی‌ها شکننده است؛ از پیش آماده باشید
این نخستین بار نیست که صفحه‌نمایش یک گوشی دچار مشکل می‌شود. پیش‌تر نیز مواردی رخ داده بود که صفحه از پاسخ‌دهی بازماند و سپس سیاه شد، یا گوشی از دست و جیب روی زمین افتاد و ترک خورد. این بار اما ماجرا متفاوت بود؛ صفحه گوشی بنفش شد، خطوط شبکه‌ای روی آن ظاهر شد و گاهی به رنگ سفید بازمی‌گشت. در این وضعیت نه می‌توان چیزی تایپ کرد و نه دکمه‌های داخل اپلیکیشن‌ها را فشار داد.
نخستین راه‌حل منطقی، انتقال محتویات حافظه به رایانه است؛ اما صفحه آن‌قدر از پاسخ‌دهی بازمانده بود که حتی نمی‌شد روی اعلان (Notification) ضربه زد تا حالت انتقال فایل فعال شود. بنابراین مسیر لمسی منتفی بود و باید ابزاری برای آینه‌سازی (Mirroring) صفحه گوشی روی رایانه پیدا می‌شد.
فعال‌سازی اشکال‌زدایی USB با یک ماوس و مبدل OTG
این ابزار برای کار کردن به ADB نیاز دارد؛ اما اشکال‌زدایی USB (USB Debugging) روی گوشی فعال نبود، چون به‌طور پیش‌فرض هیچ‌کس آن را روشن نمی‌کند. این گزینه در واقع دری را به روی انتقال فایل، عیب‌یابی و بسیاری از کارهای دیگر باز می‌کند. راه‌حل این بود که با یک مبدل OTG، ماوس به گوشی متصل شود و از این طریق گزینه‌های توسعه‌دهنده (Developer Options) و اشکال‌زدایی USB فعال شوند. پس از اتصال گوشی به رایانه با کابل USB، حالت MTP نیز روشن شد.
آینه‌سازی صفحه گوشی روی رایانه با scrcpy
نخستین کار، کپی کردن همه فایل‌های پوشه‌های شخصی به رایانه بود؛ کاری نسبتاً ساده که به دلیل وجود تعداد زیادی عکس و اسکرین‌شات در اولویت قرار داشت. پس از آن می‌شد از مسیر سنتی ADB استفاده کرد و با دستورها تنظیمات را تغییر داد، اما این روش خسته‌کننده است و نیاز به یادگیری دستورهای زیادی دارد.
در همین حال، ابزاری متن‌باز در گیت‌هاب به نام scrcpy پیدا شد که می‌تواند صفحه گوشی را از طریق ADB آینه کند. این ابزار بسته‌های ADB را به‌صورت پیش‌فرض همراه خود دارد و نیازی به نصب جداگانه آن‌ها نیست. کافی است فایل فشرده را استخراج کنید، پنجره ترمینال (Terminal) را باز کنید، به پوشه ابزار بروید و آن را با دستور scrcpy اجرا کنید. به‌طور خودکار یک نشست (Session) آغاز می‌شود و صفحه گوشی روشن می‌شود.
در این مورد خاص، مشکل تازه‌ای پیش آمد؛ صفحه دچار لمس‌های شبح‌وار (Ghost Touches) شده بود و درست پاسخ نمی‌داد. بنابراین دستور کمی تغییر کرد تا ابزار در حالت قفل‌شده کار کند:
scrcpy -S -w -d
پس از آن می‌توان به رابط کاربری دسترسی داشت. در گام نخست می‌توان اپلیکیشن‌های غیرضروری را حذف کرد، از حساب‌های کاربری خارج شد و حساب‌های شخصی را پاک کرد. پاک‌سازی فایل‌ها یا اپلیکیشن‌های شخصی نیز بخشی از این فرایند است تا اگر گوشی برای تعمیر فرستاده می‌شود، نگرانی درباره از دست رفتن داده‌های شخصی وجود نداشته باشد.
این ابزار نشست را از طریق ترمینال اجرا می‌کند، اما یک رابط گرافیکی (GUI) در اختیار کاربر قرار می‌دهد. نکته عجیب آن است که تصویر صفحه برعکس نمایش داده می‌شود و برخی کنترل‌ها و کلیدهای تغییر وضعیت غیرمعمول به نظر می‌رسند، اما مشکل بزرگی نیست و می‌توان با ماوس و صفحه‌کلید به‌راحتی در رابط کاربری جابه‌جا شد. با همین ابزار می‌توان اشکال‌زدایی USB بی‌سیم را فعال کرد و گوشی را با آن جفت (Pair) کرد. حتی می‌توان از رابط گوشی برای ساخت فایل پشتیبان (Backup) استفاده کرد و پس از تعمیر صفحه، آن را بازیابی کرد.
پاک‌سازی نرم‌افزارهای اضافی با Universal Android Debloater
گوشی‌های سامسونگ نرم‌افزارهای از پیش نصب‌شده (Bloatware) زیادی دارند که حذف آن‌ها از طریق رابط کاربری خود گوشی آسان نیست. scrcpy در آینه‌سازی صفحه بسیار کمک‌کننده بود و بسیاری از کارهای مرتبط با گوشی را ساده می‌کند، اما برای کنترل بیشتر، ADB برای حذف بسته‌ها (Packages) ضروری است.
به‌جای استفاده از دستورهای ADB، از ابزاری به نام Universal Android Debloater (UAD) استفاده شد. این ابزار بسته‌ها را در دسته‌هایی مانند ایمن، ناایمن و چند دسته دیگر طبقه‌بندی می‌کند و رابط گرافیکی آن، هم پاک‌سازی و هم بازگردانی بسته‌ها را در صورت نیاز آسان می‌سازد. با این روش، حدود ۱۴ گیگابایت از فضای حافظه داخلی آزاد شد.
ساخت سرور خانگی با گوشی اندروید
پس از آزادسازی فضا، ابزاری به نام Podroid نصب شد که با استفاده از مجازی‌سازی (Virtualization) یک سیستم داکر (Docker) راه‌اندازی می‌کند. در ادامه BentoPDF و OmniTools مستقر و چند ابزار دیگر آزمایش شدند، اما تنها همین دو مورد به‌صورت دائمی باقی ماندند. با پاک‌سازی عمیق بسته‌ها روی گوشی و ایجاد فضا برای راه‌اندازی Podroid، می‌توان سروری مشابه ساخت.
بازیابی آسان؛ کلید ماجرا اشکال‌زدایی USB است
اشکال‌زدایی USB به دلایل امنیتی به‌طور پیش‌فرض خاموش است، اما هنگام خرابی صفحه‌نمایش گوشی، سودمندترین گزینه به شمار می‌رود و فعال‌سازی آن، کلید کنترل آینده گوشی است. اگر لرزش صفحه، لکه‌ها یا خطوط سبز آزاردهنده‌ای مشاهده کردید، بی‌درنگ اشکال‌زدایی USB را روشن کنید. سپس می‌توان با scrcpy صفحه گوشی را آینه کرد، برای بازیابی داده‌ها برنامه‌ریزی کرد و تنظیمات دیگری مانند MTP را برای انتقال فایل فعال ساخت. کنترل یک صفحه‌نمایش معیوب با scrcpy و تنها یک دستور اجرا، بدون دردسر می‌شود. این ابزار در حالت بی‌سیم نیز قابل استفاده است، اما به راه‌اندازی اولیه نیاز دارد و تأخیر ورودی آن تا حدودی آزاردهنده است.