پروژه PhotoCraft یک ویرایشگر تصویر متن‌باز (Open-Source) و چندسکویی (Cross-Platform) است که به زبان برنامه‌نویسی راست (Rust) نوشته شده و به‌عنوان بخشی از مجموعه ابزارهای خلاقانه پروژه ArtCraft معرفی می‌شود. این پروژه توسط براندون توماس، مدیرعامل پیشین storyteller.ai، هدایت می‌شود.
بازپیاده‌سازی تمیز فتوشاپ
ArtCraft این اپلیکیشن را «بازپیاده‌سازی تمیز (Clean-Room Reimplementation) ادوبی فتوشاپ» معرفی می‌کند؛ رویکردی که به گفته سازندگان، از مسائل مربوط به حق‌تکثیر (Copyright) دوری می‌کند، زیرا مهندسی معکوس (Reverse Engineering) روی بخش‌های مستندنشده انجام نمی‌شود.
قابلیت‌های نسخه آلفا
PhotoCraft با وجود قرار داشتن در مرحله آلفا (Alpha)، امکانات قابل‌توجهی دارد:
- لایه‌ها (Layers)، ماسک‌ها (Masks)، استایل‌های لایه (Layer Styles) و اشیای هوشمند (Smart Objects)
- موتور قلم‌مو (Brush Engine) و ۳۴ ابزار
- ۲۷ حالت ترکیب (Blend Modes) و فیلترهای گوناگون
- پشتیبانی از باز کردن و ذخیره فایل در قالب PSD ادوبی
- چیدمان منوها، میان‌برهای صفحه‌کلید و ابزارها مشابه فتوشاپ
شتاب گرافیکی و قابلیت‌های هوش مصنوعی
شتاب‌دهی گرافیکی (GPU Acceleration) در لینوکس از طریق Vulkan، در مک‌اواس از طریق Metal و در ویندوز از طریق DX12 انجام می‌شود. در نسخه WebAssembly نیز از WebGPU پشتیبانی می‌شود که می‌توان آن را به‌صورت خودمیزبان (Self-Host) اجرا کرد. همچنین قلاب‌های عامل‌محور (Agentic Hooks) برای همه قابلیت‌ها در نظر گرفته شده تا عامل‌های هوش مصنوعی (AI Agents) نیز بتوانند از برنامه استفاده کنند.
انگیزه ساخت PhotoCraft
بر اساس نوشته‌های براندون توماس در ردیت، او برای ساخت کلون محصولات ادوبی انگیزه داشته است؛ از جمله هزینه‌ها، موانع و احساس نارضایتی در فرایند لغو اشتراک ادوبی. همچنین به‌عنوان توسعه‌دهنده‌ای با تجربه و پیشینه در هوش مصنوعی، این حوزه هدفی بدیهی برای او بوده است.
آیا جایگزین فتوشاپ حرفه‌ای می‌شود؟
نویسنده منبع پس از آزمایش PhotoCraft می‌گوید شباهت ظاهری آن به فتوشاپ قابل‌توجه است، اما این شباهت سطحی است. ابزارها در مکان‌ها و با نام‌ها و آیکون‌های مشابه قرار گرفته‌اند، ولی رفتار و خروجی آن‌ها یکسان نیست. ادوبی طی دهه‌ها الگوریتم‌های حالت‌های ترکیب، فیلترها، ابزارهای محتواآگاه (Content-Aware)، تشخیص اشیا و حذف لکه را تنظیم کرده است و کلون‌ها نمی‌توانند دقیقاً همان خروجی را بازتولید کنند.
برای کاربران عادی که ویرایش‌های پایه انجام می‌دهند، تفاوت‌ها ممکن است محسوس نباشد؛ اما برای حرفه‌ای‌ها، قابلیت‌های غایب، باگ‌ها، خروجی متفاوت و جزئیات نامرئی در کار روزمره جمع می‌شوند و اهمیت پیدا می‌کنند. در این میان، شباهت PhotoCraft به PhotoPea، کلون آنلاین رایگان فتوشاپ، بیشتر به چشم می‌آید.
دسترسی و سرعت توسعه
PhotoCraft رایگان و متن‌باز است و از ویندوز، مک‌اواس و لینوکس پشتیبانی می‌کند. در صفحه انتشار گیت‌هاب پروژه، نسخه‌های آلفا برای سیستم‌عامل‌های اصلی، از جمله نصب‌کننده DEB برای اوبونتو (Intel/AMD و Arm64) و AppImage، ارائه شده است. وب‌سایت ArtCraft نیز اشتراک‌های ماهانه و سالانه دارد که اعتبار هوش مصنوعی برای استفاده از قابلیت‌های مولد در برنامه‌ها را فراهم می‌کند؛ هرچند در حال حاضر این قابلیت‌ها در PhotoCraft گنجانده نشده‌اند.
سرعت توسعه این پروژه بسیار بالاست: نسخه ۰.۱.۰ پنج روز پیش منتشر شده و از آن زمان ۸ انتشار دیگر، کوچک و بزرگ، انجام شده است. نسخه ۰.۳.۰ هنگام نگارش این مطلب آزمایش شده و نسخه ۰.۵.۰ نیز منتشر شده است. مخزن پروژه تاکنون ۱۷ هزار ستاره گرفته و توجه و حسن‌نیت کاربران را جلب کرده است.