بازنشستگی ویندوز ۱۰ برای بسیاری از کاربران غافلگیرکننده نبود، اما بدون شک میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داد. این سیستم‌عامل دوران موفقی را پشت سر گذاشت، اما مایکروسافت ویندوز ۱۱ را معرفی کرد و نسخه قدیمی‌تر ناگزیر باید کنار می‌رفت. با این حال، موج گسترده‌ای از نارضایتی در میان کاربران فعلی شکل گرفت، زیرا ویندوز ۱۱ یک ارتقای ساده نبود و به ترکیبی قدرتمندتر از پردازنده و حافظه نیاز داشت؛ موضوعی که نصب استاندارد این سیستم‌عامل را برای بسیاری از رایانه‌ها غیرممکن می‌کرد.
مایکروسافت در ابتدا بر موضع خود پافشاری کرد و حتی پس از اعلام تاریخ بازنشستگی، شمار کاربران ویندوز ۱۰ افت چشمگیری را تجربه نکرد. اما اکنون یک سال از تاریخ ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ گذشته و شرکت یک تمدید یک‌ساله دیگر را ارائه کرده است؛ اقدامی که کاربران را سردرگم کرده، چون مایکروسافت پیش‌تر بر پذیرش سریع ویندوز ۱۱ اصرار داشت و حالا به نظر می‌رسد از حرف خود عقب‌نشینی می‌کند.
ویندوز ۱۰ یک سال دیگر زنده می‌ماند
مایکروسافت برنامه به‌روزرسانی امنیتی تمدیدشده (Extended Security Update – ESU) را چند ماه پیش از بازنشستگی ویندوز ۱۰ معرفی کرد. این برنامه یک تمدید یک‌ساله رایگان برای همه کاربران فعلی در نظر گرفته بود تا همچنان به‌روزرسانی‌های امنیتی را دریافت کنند. حالا غول ردموند بی‌سروصدا یک تمدید یک‌ساله دیگر را ارائه کرده و بدین ترتیب این سیستم‌عامل تا اکتبر ۲۰۲۷ قابل استفاده و امن باقی می‌ماند. حتی اگر پیش‌تر در برنامه ESU ثبت‌نام نکرده باشید، همچنان می‌توانید از آن بهره‌مند شوید.
تمدید یک‌ساله تنها به معنای دریافت رایگان به‌روزرسانی‌های امنیتی است و بس. رایانه شما قابلیت‌های جدیدی مانند آنچه در برخی به‌روزرسانی‌های ویندوز ۱۱ عرضه می‌شود، دریافت نخواهد کرد. این برنامه بیشتر یک طرح حفاظتی است تا بسته‌ای کامل از نگهداری و ارتقای نرم‌افزار. تا زمانی که مایکروسافت مهلت این سیستم‌عامل را تمدید می‌کند، شرکت‌های نرم‌افزاری مطرح نیز ناچارند سازگاری محصولات خود با نسخه قدیمی را تضمین کنند. تغییر پیوسته تاریخ بازنشستگی، ارتقای سخت‌افزاری بدیهی و ضروری برای اجرای ویندوز ۱۱ را به تعویق می‌اندازد.
مایکروسافت در سال ۲۰۲۴ کاربران را به ارتقای رایانه تشویق می‌کرد
در آن زمان رایانه‌های شخصی کوپایلوت (Copilot PC) مطرح بودند. مایکروسافت تلاش کرد با عرضه این رایانه‌ها و قابلیت‌های هوش مصنوعی، تغییر نسخه سیستم‌عامل را تقویت کند. نخستین گروه از این دستگاه‌ها از تراشه‌های جدید اسنپدراگون با معماری Arm استفاده می‌کردند که قدرتمند اما گران‌قیمت بودند. در ادامه، ای‌ام‌دی و اینتل نیز نسخه‌های خود را عرضه کردند. شمار اندکی از کاربران حاضر بودند برای ارتقا به یک سیستم‌عامل جدید هزار دلار هزینه کنند. این موضوع برای سازمان‌ها که باید نه یک دستگاه، بلکه ده‌ها رایانه جدید خریداری می‌کردند، دشوارتر بود.
قیمت حافظه و فضای ذخیره‌سازی در سال ۲۰۲۶ چند برابر شده و نشانه‌ای از توقف آن در یکی دو سال آینده دیده نمی‌شود. اگر سال گذشته برای ارتقا تردید داشتید، این کار در سال ۲۰۲۶ و پس از آن فشار بیشتری بر جیب شما وارد می‌کند. هیچ‌کس نمی‌توانست افزایش ناگهانی قیمت اجزای کلیدی رایانه را پیش‌بینی کند، اما همین موضوع ارتقا به ویندوز ۱۱ را دشوارتر از گذشته کرده است.
مصرف‌کنندگان و سازمان‌هایی که یک سال پیش تمایلی به هزینه برای رایانه جدید نداشتند، اکنون نیز مشتاق نخواهند بود. سخت‌افزار قدیمی می‌تواند به‌مراتب ارزان‌تر باشد، اما ویندوز ۱۱ روی بیشتر چنین سیستم‌هایی اجرا نمی‌شود؛ چرا که به تراشه TPM 2.0 و قابلیت بوت امن (Secure Boot) نیاز دارد و هر دو در سیستم‌های قدیمی به‌سختی یافت می‌شوند. بنابراین برنامه تمدید پشتیبانی بیش از همیشه منطقی به نظر می‌رسد.
ارتقا به ویندوز ۱۱ جذابیت خود را از دست داده است
اصرار بیش‌ازحد مایکروسافت بر برند کوپایلوت نتیجه نداد. در مقطعی، این شرکت کلید اختصاصی کوپایلوت را به دستگاه‌های جدید اضافه کرد تا برند هوش مصنوعی خود را تقویت کند، اما هیجان پیرامون آن فروکش کرد و شرکت حتی عرضه این کلید اختصاصی را متوقف کرد. کاربران نیز از قابلیت‌های هوش مصنوعی راضی نبودند، زیرا این ویژگی‌ها در سراسر سیستم‌عامل ظاهر شدند؛ از Paint و File Explorer تا Notepad، هر برنامه قابلیتی داشت که کاربر را به استفاده از کوپایلوت ترغیب می‌کرد.
اکنون شرکت در حال تعدیل این تصمیم است، اما از الزامات سخت‌افزاری ویندوز ۱۱ عقب‌نشینی نخواهد کرد. TPM 2.0 و بوت امن، امنیت دستگاه شما را تقویت می‌کنند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها صرف‌نظر شود. در نتیجه کاربر با دو گزینه روبه‌روست: می‌تواند تا حد امکان روی ویندوز ۱۰ بماند و از این فرصت برای آماده‌سازی مهاجرت نهایی استفاده کند.
سیستمی قدیمی که توان اجرای ویندوز ۱۱ را ندارد، لزوماً از رده خارج نیست. اگر مشخصات مناسبی مانند پردازنده چهارهسته‌ای یا بهتر و حافظه کافی داشته باشد، می‌توانید به لینوکس مهاجرت کنید و از آن به‌عنوان سیستم اصلی خود بهره ببرید. توزیع‌های متعددی برای انتخاب وجود دارد و برخی از آن‌ها حتی روی رایانه‌های بسیار قدیمی هم اجرا می‌شوند.
فریب تبلیغات «لینوکس دشوار است» را نخورید، زیرا هر سیستم‌عاملی منحنی یادگیری خود را دارد. توزیع‌های کاربرپسندی مانند Zorin OS فرآیند مهاجرت را آسان می‌کنند. ناچار خواهید بود از برخی برنامه‌های خاص چشم‌پوشی کنید، اما لینوکس برای تقریباً هر چیزی جایگزینی دارد. این سیستم‌عامل می‌تواند رایانه‌ای مناسب برای شروع کار کودکان یا والدینی باشد که به سخت‌افزار پیشرفته نیاز ندارند. اگر از سیستم قدیمی به‌عنوان رایانه اصلی استفاده نمی‌کنید، می‌توانید آن را به یک سرور خانگی تبدیل کنید.
لینوکس در این زمینه نیز به کار می‌آید. ترکیب یک توزیع سبک لینوکس با ابزارهایی مانند NextCloud و Jellyfin به شما کمک می‌کند جایگزین‌های رایگانی برای سرویس‌های ابری بسازید. می‌توانید یک سرور رسانه، فضای ذخیره‌سازی ابری محلی یا حتی ابزار مدیریت خانه هوشمند را روی رایانه قدیمی خود میزبانی کنید.
به تعویق انداختن امری ناگزیر
ویندوز ۱۰ دوباره احیا نخواهد شد، چون این رویه مایکروسافت نیست. حتی جانشین آن نیز در این مرحله پنج ساله شده است، پس باید این تمدید را یک دوره تنفس در نظر گرفت. اگر افزایش قیمت اجزای رایانه رخ نداده بود، شرایط متفاوت می‌شد. نه افراد و نه سازمان‌ها توان مالی یک ارتقای شتاب‌زده و پرهزینه را ندارند و به نظر می‌رسد مایکروسافت نیز این واقعیت را درک کرده است. برنامه ESU سازمانی از پیش برای سه سال برنامه‌ریزی شده بود، اما اکنون کاربران نسخه مصرفی نیز بدون پرداخت هزینه‌ای از آن بهره‌مند می‌شوند.