کانونیکال (Canonical) با انتشار تصاویر دسکتاپ رسمی برای معماری RISC-V، گام تازه‌ای برای ساده‌تر کردن نصب اوبونتو روی این سخت‌افزارها برداشته است. این تصاویر در قالب نسخه‌های آزمایشی اوبونتو ۲۶.۱۰ (Ubuntu 26.10) برای آزمایش روی برد SpacemiT K3 عرضه شده‌اند؛ همان بوردی که کانونیکال با SpacemiT روی آن کار کرده است.
دو تصویر آزمایشی برای دو تجربه متفاوت
یکی از فایل‌های ISO شامل دسکتاپ استاندارد GNOME است و دیگری بر پایه Xubuntu minimal ساخته شده است. والنتین هودیکه (Valentin Haudiquet) از کانونیکال می‌گوید هر دو ISO «آزمایشی» هستند و هنوز «هیچ پشتیبانی رسمی» ندارند. این نسخه‌ها بی‌نقص کار نمی‌کنند و برخی مشکلات آن‌ها در نسخه‌های نهایی که ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر می‌شوند، برطرف خواهد شد.
چرا دو تصویر منتشر شده است؟
سخت‌افزارهای RISC-V که استاندارد پایه RVA23 را برآورده می‌کنند هنوز نسبتاً جدید هستند. بسیاری از توسعه‌دهندگانی که می‌خواهند RISC-V را آزمایش کنند اما سخت‌افزار آن را در اختیار ندارند، از QEMU استفاده می‌کنند؛ جایی که بارگذاری دسکتاپ GNOME ممکن است تا ۳۰ دقیقه طول بکشد. به همین دلیل گزینه‌ای سبک‌تر و سریع‌تر نیز ارائه شده است.
گفته می‌شود روی سخت‌افزار واقعی، تصویر GNOME «تجربه‌ای روان و کارآمد از دسکتاپ» ارائه می‌دهد و با جهش‌های اخیر در توانمندی سخت‌افزارهای RISC-V، این خبر امیدوارکننده است.
پشتیبانی نرم‌افزاری و تغییرات زیرساختی
تلاش کانونیکال برای افزودن پشتیبانی RISC-V به Flutter بخشی از مسیر رسیدن به این نقطه بوده است؛ زیرا بسیاری از اپلیکیشن‌های اوبونتو، از جمله نصب‌کننده سیستم‌عامل، از آن استفاده می‌کنند. با این حال، چند snap دسکتاپ هنوز برای RISC-V آماده نیستند، از جمله App Center.
برای پشتیبانی از درخت‌های دستگاه (Device Trees) تغییراتی در livecd-rootfs لازم بود و خط تولید ساخت (Build Pipeline) اوبونتو نیز باید توانایی تولید ISOهای جدید riscv64 را پیدا می‌کرد.
تفاوت با تلاش‌های پیشین
این نخستین بار نیست که اوبونتو نصب‌کننده‌هایی برای RISC-V دارد؛ تصاویر سرور (Server Images) سال‌ها در دسترس بوده‌اند و می‌شد روی آن‌ها یک دسکتاپ گرافیکی نصب کرد. این اتفاق حتی پیش از آن رخ می‌داد که کانونیکال پروفایل ISA را به RVA23 ارتقا دهد تا فقط از بردهای جدیدتر و کارآمدتر پشتیبانی کند.
اما تصاویر نصب رسمی با دسکتاپ از پیش نصب‌شده از سوی کانونیکال ارائه نمی‌شد. شرکت‌هایی که با کانونیکال روی پشتیبانی اوبونتو از RISC-V همکاری کرده‌اند و بسیاری از آن‌ها تبلت، لپ‌تاپ و رایانه‌های تک‌برد (Single-Board Computer) با اوبونتو پیش‌نصب فروخته‌اند، اغلب مجبور بودند تصاویر بازیابی خود را بسازند و میزبانی کنند.
این خبر آن مشکل را حل می‌کند: تصاویر دسکتاپ رسمی برای سخت‌افزارهای مدرن ۶۴ بیتی RISC-V (نسخه RVA23 و بالاتر) که از همان جایی قابل دانلود هستند که تصاویر Intel/AMD و Arm64 قرار دارند.
نسخه LTS و محل دانلود
اگر نسخه LTS را ترجیح می‌دهید، یک ISO دسکتاپ riscv64 برای اوبونتو ۲۶.۰۴.۱ LTS نیز در دسترس است، هرچند از برد K3 پشتیبانی نمی‌کند. هودیکه می‌گوید پشتیبانی از K3 به‌زودی اضافه خواهد شد.
می‌توانید تصویر آزمایشی دسکتاپ اوبونتو ۲۶.۱۰ (RISC-V) را از پوشه daily builds در cdimage.ubuntu.com دانلود کنید. تصویر Xubuntu ۲۶.۱۰ (RISC-V) نیز در پوشه daily builds زوبونتو قرار دارد.