در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی جایگاه خود را در حوزه علم و فناوری تثبیت کرده است و امسال بیش از هر زمان دیگری نشان داد که مدل‌های زبانی بزرگ (Large Language Models) می‌توانند کاری را که پیش‌تر تنها در توان متخصصان بود، به کاربران عادی در خانه هدیه دهند. نمونه تازه این ادعا، ماجرای کشف احتمالی یک سیاره فراخورشیدی با کمک ابزار برنامه‌نویسی «کلود کد» (Claude Code) است؛ رویدادی که هنوز هیچ‌یک از مراجع رسمی آن را تأیید نکرده‌اند، اما توجه زیادی را به خود جلب کرده است.
داستان از کجا شروع شد؟
به گزارش وب‌سایت Cybernews، ماجرا با «پاول رابتسویچ» (Pavel Rabtsevich)، علاقه‌مند به فضا و هوش مصنوعی، آغاز می‌شود. او هنگام بررسی داده‌های ناسا متوجه ستاره‌ای شد که هر سه روز، به مدت دو ساعت کم‌نور می‌شد. این الگوی تکرارشونده، این گمانه را در ذهن او ایجاد کرد که احتمالاً یک سیاره در حال عبور از مقابل ستاره است و باعث کاهش نور آن می‌شود. رابتسویچ برای اطمینان، داده‌های بیشتری را بررسی کرد و دریافت که این کاهش نور همچنان تکرار می‌شود.
ورود کلود کد به معادله
او پس از این مشاهده، داده‌ها را در اختیار چند ابزار هوش مصنوعی از جمله کلود کد، «OpenAI Codex» و «Jev» قرار داد تا بررسی کند که آیا این پدیده می‌تواند نشانه وجود یک سیاره باشد یا خیر. پس از هدایت مکرر این ابزارها به تحلیل عمیق‌تر، او به این نتیجه رسید که ستاره مورد نظر با شناسه TIC 4206066 شناخته می‌شود و احتمالاً سیاره‌ای با ابعادی حدود ۱٫۴ برابر زمین هر سه روز یک‌بار به دور آن می‌چرخد؛ یعنی سالی بسیار کوتاه در مقیاس سیاره‌ای.
۷۴ آزمون برای سنجش اعتبار فرضیه
رابتسویچ سپس با استفاده از کلود کد، فرضیه خود را به آزمون گذاشت و ۷۴ تست مختلف را اجرا کرد تا مطمئن شود ایده‌اش در برابر داده‌ها دوام می‌آورد. نتیجه این بود که کلود کد پس از پردازش داده‌ها، درستی فرضیه او را تأیید کرد. نکته قابل توجه آنکه این ابزار حتی توانست زمان دقیق کاهش نور ستاره را پیش‌بینی کند؛ آن هم در شرایطی که رابتسویچ بخشی از داده‌ها را پنهان کرده و از هوش مصنوعی خواسته بود برای بازه خالی، پیش‌بینی ارائه دهد.
گام بعدی: رصد با تلسکوپ TESS
مرحله بعدی، تأیید این سیاره توسط ناسا بود. برای این کار، رابتسویچ از پروژه تلسکوپ «TESS» خواست تا نگاه دقیق‌تری به آن نقطه مشخص از آسمان داشته باشد و این درخواست پذیرفته شد. اکنون این مأموریت در صف وظایف TESS قرار گرفته است و زمانی که این تلسکوپ در ماه نوامبر از آن ناحیه از فضا عبور کند، داده‌های بیشتری درباره واقعی بودن کاهش نور ستاره به دست خواهد آمد. رابتسویچ از پیش می‌داند که این کاهش نور در چه تاریخ و ساعتی باید رخ دهد؛ بنابراین اگر داده‌های TESS با یافته‌های او همخوانی داشته باشد، یک گام دیگر به کشف یک سیاره نزدیک‌تر شده است.
نگاهی به اهمیت این رویداد
چند سال پیش، شاخص‌ترین کاربرد هوش مصنوعی ساخت ویدیوهای طنزآمیز بود؛ اما امروز همان فناوری به کاربران خانگی کمک می‌کند نشانه‌های سیاره‌ای تازه را در دل داده‌های خام تلسکوپ‌ها پیدا کنند. با این حال، باید تأکید کرد که تا زمان تأیید رسمی و انتشار داده‌های رصدی جدید، این یافته تنها یک «نامزد سیاره» (Planet Candidate) است و نه یک کشف قطعی.