یک مجموعه نرم‌افزاری متن‌باز و رایگان به نام Artcraft منتشر شده که هدف آن شبیه‌سازی یک‌به‌یک برنامه‌های محبوب ادوبی است. این مجموعه شامل ابزارهایی مانند Lightcraft به عنوان جایگزین Lightroom، Photocraft به عنوان جایگزین Photoshop و نسخه‌ای برای رقابت با Premiere Pro می‌شود. برنامه‌ها با زبان برنامه‌نویسی راست (Rust) بازنویسی شده‌اند و برای سیستم‌عامل‌های macOS، Windows و Linux به صورت بسته‌های بومی (native packages) و در برخی موارد نسخه مرورگری در دسترس هستند.
آرت‌کرافت چیست و چه قابلیت‌هایی دارد؟
به گفته منبع، این برنامه‌ها تا حد زیادی تطابق ویژگی‌ها (feature parity) با نسخه‌های ادوبی دارند، هرچند برخی از آن‌ها از بقیه کامل‌ترند. در Lightcraft می‌توان مجموعه‌ها را مرور کرد، تصویری را انتخاب کرد، ظاهر آن را با ویرایش‌های غیرمخرب (non-destructive edits) تغییر داد و خروجی گرفت، بدون آنکه فایل اصلی دست‌کاری شود. یکی از نقاط تمایز اصلی این است که برنامه نه‌تنها ظاهر و حس Lightroom را کپی می‌کند، بلکه میان‌برهای صفحه‌کلید (keyboard shortcuts) مشابهی نیز دارد و همین موضوع ادامه روند کاری کاربران را آسان می‌کند.
تجربه کار با Lightcraft و چالش‌های RAW
Lightcraft بیشترین توجه را در این مجموعه به خود جلب کرده است، زیرا Lightroom معمولاً پرکاربردترین ابزار ویرایش عکس برای بسیاری از کاربران است. این برنامه از پشتیبانی MCP (Model Context Protocol) نیز بهره می‌برد؛ استانداردی که به برنامه‌های هوش مصنوعی مانند Claude اجازه می‌دهد با ابزارهای خارجی ارتباط برقرار کنند. به این ترتیب می‌توان از یک عامل هوش مصنوعی (AI agent) خواست مستقیماً با کتابخانه عکس کار کند.
با این حال، برخی محدودیت‌ها هنوز وجود دارد. در آزمایش‌ها، Lightcraft در خواندن فایل‌های DNG دوربین Sony A7iii مشکلی نداشت، اما نتایج برای عکس‌های یک دوربین قدیمی Panasonic کاملاً یکسان نبود. این شکاف در سازگاری RAW به رندر رنگ (color rendering) هم کشیده می‌شود؛ زیرا هر برنامه ویرایش عکس تصاویر RAW را کمی متفاوت تفسیر می‌کند. اگر کاربر از پیش‌تنظیم‌ها (presets) برای اعمال یک‌کلیکی تغییرات استفاده کند، ممکن است نیاز باشد زمان بیشتری برای تنظیم دقیق آن‌ها صرف کند.
هوش مصنوعی و ماسک‌گذاری در Lightcraft
ابزارهایی مانند ماسک‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-powered masking) در Lightcraft کمی متفاوت پیاده‌سازی شده‌اند. این برنامه به جای اتکا به سرورهای ابری ادوبی، کاربر را به دانلود SAM 3 راهنمایی می‌کند؛ مدل تقسیم‌بندی تصویر (image segmentation model) متعلق به متا که قابلیت‌های هوش مصنوعی را به صورت روی‌دستگاه (on-device) اجرا می‌کند. این ابزار نه‌تنها می‌تواند ماسک‌گذاری بر پایه تشخیص اشیا انجام دهد، بلکه امکان تعریف کادرهای محدودکننده (bounding boxes) با متن ساده را نیز فراهم می‌کند.
پشتیبانی MCP و ویرایش ویدیو
یکی دیگر از جنبه‌های مهم این مجموعه، پشتیبانی از MCP است. در میان برنامه‌ها، نسخه جایگزین Premiere Pro بیش از همه می‌تواند از این قابلیت سود ببرد؛ برای مثال برش تایم‌لاین (timeline) با یک فرمان یا تصحیح رنگ (color grading) ویدیو. اما در آزمایش‌ها، همین برنامه در حال حاضر ناپخته‌ترین بخش مجموعه بوده است. با وارد کردن فوتیج LOG، تأخیر زیادی در تایم‌لاین، صدای خراب و مشکلاتی از این دست تجربه شده است.
جمع‌بندی؛ آینده‌ای امیدوارکننده اما نیازمند زمان
هدف Artcraft آن است که طی یک یا دو ماه آینده مجموعه‌ای کامل و هم‌سنگ با برنامه‌های ادوبی منتشر کند، اما بر اساس مشاهدات، ممکن است این زمان کمی طولانی‌تر شود. با این وجود، نکته اصلی این است که چنین پروژه‌ای توانسته در مدت کوتاهی بخشی از سال‌ها کار توسعه نرم‌افزاری را بازسازی کند و محصولی ارائه دهد که نه فقط یک نمونه حداقلی، بلکه در بسیاری از سناریوها سریع‌تر از نرم‌افزارهای ادوبی عمل می‌کند. Artcraft هنوز آماده جایگزینی کامل ادوبی نیست، اما مسیر توسعه آن نشان می‌دهد که باید منتظر پیشرفت‌های بیشتر بود.