لینوس توروالدز (Linus Torvalds) انتشار هسته لینوکس ۷.۳ را اعلام کرد؛ نسخه‌ای که به‌عنوان هسته اصلی (Mainline Kernel) جدید شناخته می‌شود و اوبونتو ۲۶.۱۰ (Ubuntu 26.10) نیز بر پایه آن اجرا می‌شود. این نسخه یک به‌روزرسانی بزرگ دیگر برای هسته لینوکس است و انتظار می‌رود به نسخه پشتیبانی بلندمدت (Long Term Support - LTS) جدید تبدیل شود.
بهبود عملکرد AMD در شرایط کمبود VRAM
اگر کارت گرافیک AMD شما حافظه ویدئویی (VRAM) محدودی داشته باشد، لینوکس ۷.۳ شرایط کمبود حافظه را بهتر مدیریت می‌کند. پیش‌تر اگر VRAM در اجرای چند برنامه پر می‌شد، هسته فضا را به‌صورت نخست‌آمده، نخست‌خدمت‌گرفته (First-Come, First-Served) تخصیص می‌داد. در نتیجه ممکن بود یک بازی که دیرتر اجرا شده است، از VRAM سریع‌تر کارت به حافظه سیستم (GTT) رانده شود.
در لینوکس ۷.۳ هسته می‌تواند داده‌های پس‌زمینه محافظت‌نشده برنامه‌های دیگر را از VRAM خارج کند تا برای وظایف با اولویت بالاتر، مانند بازی که درخواست حافظه محافظت‌شده دارد، فضا باز شود. این کار را ناتالی واک (Natalie Vock) از Valve انجام داده است. در تست‌ها با بازی Indiana Jones and the Great Circle، این تغییر باعث شد بازی روی یک GPU با ۸ گیگابایت حافظه نیز خوب اجرا شود، حتی وقتی تنظیمات نیاز حافظه را به حدود ۹ گیگابایت VRAM می‌رساند. این تنها بخشی از کار است و تغییرات بیشتر در مدیریت VRAM در نسخه‌های آینده هسته در راه است.
اصلاحات برای GPUها و CPUهای قدیمی‌تر AMD
نسخه‌های اخیر هسته لینوکس اصلاحات و تنظیماتی برای کارت‌های گرافیک قدیمی‌تر ارائه کرده‌اند و این روند در لینوکس ۷.۳ نیز ادامه دارد. اصلاح‌کننده‌های قالب DRM (DRM Format Modifiers) اکنون روی GPUهای AMD Radeon از سری HD 7000 (GCN 1.0) در دسترس هستند؛ این تغییر در برخی موارد عملکرد را بهبود می‌دهد و پشتیبانی از کامپوزیتورهای Wayland مبتنی بر Vulkan را بهتر می‌کند.
همچنین CPUهای قدیمی AMD Athlon XP و برخی CPUهای Intel Pentium III/Celeron می‌توانند بدون نیاز به SSE2 از دستور SFENCE برای ترتیب‌دهی نوشتن در حافظه استفاده کنند؛ این موضوع یک الزام نادرست در هسته‌های پیشین را برطرف می‌کند.
زمان‌بندی سریع‌تر CPU در cgroup
لینوکس ۷.۳ نحوه تقسیم زمان CPU میان برنامه‌ها و سرویس‌ها را بازطراحی می‌کند تا سیستم هنگام رقابت وظایف پس‌زمینه برای منابع، پاسخ‌گوتر بماند. زمان‌بند اکنون زمان CPU را میان گروه‌هایی از فرایندها تخصیص می‌دهد و گروه‌های کنترل (cgroup) را به یک صف اجرای واحد (Single Run Queue) منتقل می‌کند تا تأخیر کاهش یابد. حالت جدید concur به‌صورت پیش‌فرض فعال شده است، هرچند گزینه بازگرداندن رفتار قبلی وجود دارد.
در توضیحات این نسخه گفته شده است که انتخاب پیش‌فرض جدید با این امید انجام شده که «به افراد بیشتری خدمت کند تا اینکه به آن‌ها آسیب بزند». زمان‌بندی cgroup یکی از نقاط اصلی گلایه درباره کندی بوده است، بنابراین تغییرات در این حوزه مورد استقبال قرار می‌گیرد. تست‌های پیتر زیلس‌ترا (Peter Zijlstra)، نگه‌دارنده زمان‌بند، در اوایل سال نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داد؛ نرخ فریم حداقلی یک بازی با ۸ فرایند سنگین پس‌زمینه از ۳.۸ فریم بر ثانیه به ۲۰.۶ فریم بر ثانیه و نرخ فریم میانگین آن از ۴۸ فریم بر ثانیه به ۵۷.۲ فریم بر ثانیه رسید.
خواندن و نوشتن سریع‌تر در ext4
ext4، فایل‌سیستم پیش‌فرض اوبونتو، مجموعه‌ای از بهبودهای عملکردی را دریافت می‌کند. نوشتن‌های مستقیم موازی I/O که از حافظه نهان صفحه (Page Cache) عبور می‌کنند سریع‌تر شده‌اند، تابع fallocate() نیز سریع‌تر شده و یک رگرسیون در نوشتن بافر شده (Buffered-Write Regression) برطرف شده است. ext4 و XFS همچنین خواندن‌های مستقیم کوچک از دیسک را سریع‌تر انجام می‌دهند.
در تست‌های یک مهندس از ByteDance با استفاده از SSD NVMe از نوع PCIe Gen5، عملکرد خواندن تصادفی 4K از ۱.۹۲ میلیون به ۲.۱۹ میلیون عملیات بر ثانیه رسید. هنگام استفاده از io_uring برای مدیریت هم‌زمان خواندن‌های بیشتر، بهبودها بالاتر بود. درایور ntfs3 نیز پشتیبانی پایه از جریان‌های داده جایگزین (Alternate Data Streams) را ارائه می‌کند؛ ویژگی‌ای در ویندوز که به فایل‌ها اجازه می‌دهد داده‌های اضافی را در کنار محتوای اصلی ذخیره کنند. درایور جدیدتر ntfs که از لینوکس ۷.۱ به‌صورت اختیاری در دسترس است، پشتیبانی فقط‌خواندنی از فشرده‌سازی WOF (Windows Overlay Filter) را اضافه می‌کند.
پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدید؛ از Steam Controller تا MSI Claw
لینوکس ۷.۳ درایور اولیه Steam Controller سال ۲۰۲۶ را ارائه می‌کند و Valve یک درایور جدید برای گیم‌پد MSI Claw اضافه کرده است. درایور Steam Controller اصلی نیز از حسگرهای بیشتری پشتیبانی می‌کند. میکروفون USB مدل HyperX QuadCast 2 اکنون هنگام بی‌صدا شدن وضعیت را گزارش می‌دهد و هسته هنگام اتصال یا جدا شدن میکروفون هدست Logitech PRO X Wireless درست عمل می‌کند.
درایور HID لاجیتک که برای میکروفون استفاده می‌شود، از دکمه‌های قابل برنامه‌ریزی HID++ 2.0 پشتیبانی می‌کند؛ خبری که کاربران Logitech Signature M650 را خوشحال خواهد کرد. میکسر DJ دوکاناله Pioneer DJ DJM-S11 پشتیبانی صوتی USB دریافت می‌کند، مشکل عبور USB در سینتی‌سایزر M-Audio Venom برطرف شده و میکروفون‌های داخلی لپ‌تاپ‌های TUXEDO مبتنی بر TongFang XxAF5xxx اکنون شناسایی می‌شوند.
هسته اکنون پیش از تلاش برای استفاده از قابلیت‌های کابل USB-C برای پشتیبانی از altmode، مانند DisplayPort و Thunderbolt، توانایی‌های کابل را بررسی می‌کند؛ این تغییر باید مشکلات ناشی از فرض پشتیبانی کابل‌های ناسازگار را برطرف کند. حسگرهای مادربردهای بیشتری از ASUS مانند ProArt Z690-CREATOR WIFI و ROG CROSSHAIR X870E HERO اکنون گزارش می‌دهند. آداپتورهای Wi-Fi PCI مدل Realtek 8922DE و 8922DE-VS نیز تازه پشتیبانی می‌شوند.
پشتیبانی اولیه از Apple M3 Pro، Max و Ultra
پشتیبانی اولیه (Bring-Up) از تراشه‌های Apple M3 Pro، Max و Ultra در این نسخه ارائه شده است؛ لینوکس ۷.۲ پشتیبانی اولیه از M3 پایه را اضافه کرده بود. نباید انتظار زیادی داشت؛ پشتیبانی M3 هنوز زود است و به اندازه پشتیبانی M1 و M2 در هسته، فوراً قابل استفاده نیست.
در دیگر تغییرات مرتبط با اپل، سرور فایل SMB داخلی هسته (ksmbd) پشتیبانی اختیاری از Apple Time Machine را دریافت می‌کند. این امکان به کاربران مک اجازه می‌دهد از اشتراک‌های شبکه مبتنی بر لینوکس برای پشتیبان‌گیری از سیستم‌های macOS استفاده کنند. نمایشگر Apple Studio Display نیز با GPUهای AMD به‌طور مطمئن کار می‌کند، زیرا درایور AMDGPU DC (هسته نمایش) فناوری دو جریانه (Dual-Stream) این نمایشگر را بهتر مدیریت می‌کند. کامپوزیتورهای دسکتاپ دیگر پنل 5K کاشی‌ای Studio Display را به‌صورت دو صفحه جداگانه نمی‌بینند.
سایر تغییرات مهم لینوکس ۷.۳
- زیرزمان‌بندهای sched_ext به cgroupها اجازه می‌دهند زمان‌بندهای مبتنی بر BPF اجرا کنند.
- دستگاه‌های بلوکی از RWF_DONTCACHE برای کش‌کردن انتخابی پشتیبانی می‌کنند.
- روش جدید سندباکس با failfs و fchroot.
- پشتیبانی سرور SMB از Apple Time Machine.
- PID 1 و رشته‌های هسته (Kernel Threads) اکنون وضعیت‌های فایل‌سیستم جداگانه دارند.
- APIهای جدید کتابخانه‌ای برای حالت‌های رایج رمزنگاری AES.
- عملیات fsync در btrfs در برخی سناریوها تا ۵ برابر سریع‌تر شده است.
- FUSE استخرهای بافر و I/O بدون کپی (Zero-Copy I/O) روی io_uring را دریافت می‌کند.
- Nouveau قابلیت NVDEC را اضافه می‌کند که برای Vulkan Video در NVK لازم است.
- Swap ساختار swap_ops را دریافت می‌کند تا بهبودهای آینده آسان‌تر شود.
- بسته‌های بزرگ TCP در تونل‌های UDP مدیریت‌شده توسط VXLAN و GENEVE.
- پشتیبانی Rust برای PowerPC.
همچنین بخش بزرگی از کد کمک‌گرفته از مدل زبانی بزرگ (LLM-Assisted Code) اضافه شده است تا هایپروایزرها بتوانند مصرف حافظه ماشین‌های مجازی را با علامت‌گذاری بازه‌های صفحه به‌عنوان «بدون دسترسی» ردیابی کنند و صفحات سرد (Cold Pages) را بازپس بگیرند.
چگونه لینوکس ۷.۳ را روی اوبونتو دریافت کنیم
اوبونتو ۲۶.۱۰ به‌صورت پیش‌فرض با لینوکس ۷.۳ عرضه می‌شود و نسخه نهایی را در یکی دو هفته آینده از طریق به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری دریافت خواهد کرد. اگر از اوبونتو ۲۶.۰۴ LTS استفاده می‌کنید، این هسته را در به‌روزرسانی HWE بعدی که اوایل سال آینده (۲۰۲۷) عرضه می‌شود دریافت خواهید کرد.
در دیگر نسخه‌های اوبونتو می‌توانید لینوکس ۷.۳ را با مسئولیت خود از طریق بیلدهای هسته اصلی Canonical نصب کنید؛ با این حال این روش توصیه نمی‌شود. این بیلدها وصله‌ها و درایورهای مخصوص اوبونتو را ندارند، هیچ پشتیبانی دریافت نمی‌کنند و به‌روزرسانی امنیتی هم برایشان ارائه نمی‌شود. اگر سیستم شما خوب کار می‌کند، دلیلی برای دنبال‌کردن هسته‌های جدیدتر صرفاً به‌خاطر تازه‌بودن وجود ندارد.
یک رکورد تازه
بر اساس آمار LWN، لینوکس ۷.۳ شامل ۱۸٬۷۶۵ کامیت غیرادغامی (Non-Merge Commits) از بیش از ۳٬۰۰۰ توسعه‌دهنده است. از این میان، ۸۰۷ نفر برای نخستین بار در توسعه هسته لینوکس مشارکت کرده‌اند که افزایش قابل‌توجهی در شمار تازه‌واردان نشان می‌دهد. پنجره ادغام (Merge Window) لینوکس ۷.۴ فردا باز می‌شود و باید دید آیا رکوردهای تازه این نسخه را پشت سر می‌گذارد یا نه.