پس از نصب تازه ویندوز، بسیاری از کاربران بازیهای رایانه‌ای بلافاصله به تنظیمات توان می‌روند و طرح «عملکرد بالا» (High performance) را فعال می‌کنند؛ توصیه‌ای که بیش از یک دهه در انجمن‌ها دست‌به‌دست شده است. این کار برای بیشتر سیستم‌ها آسیب‌زا نیست، اما در پردازنده‌های AMD با دو CCD (Dual-CCD) می‌تواند به کاهش عملکرد در بازی منجر شود.
چرا پردازنده‌های دوتراشه‌ای X3D به طرح «متعادل» نیاز دارند؟
پردازنده‌های X3D دو-CCD شامل 7900X3D، 7950X3D، 9900X3D و 9950X3D هسته‌های خود را میان دو تراشه‌ک (Chiplet) تقسیم می‌کنند. تنها یکی از این تراشه‌ک‌ها کش پشته‌ای 3D V-Cache را دارد که عامل اصلی قدرت این پردازنده‌ها در بازی است. تراشه‌ک دیگر فرکانس بالاتری دارد، اما کش L3 آن بسیار کمتر است؛ بنابراین در بیشتر بازی‌ها مطلوب است همه رشته‌ها روی همان تراشه‌ک دارای کش اجرا شوند، زیرا جابه‌جایی میان تراشه‌ک‌ها از طریق Infinity Fabric تأخیر اضافه ایجاد می‌کند.
خود پردازنده نمی‌تواند تشخیص دهد یک برنامه بازی است یا نه؛ به همین دلیل AMD برای این تشخیص به ویندوز تکیه می‌کند. درایور چیپست (Chipset Driver) از قابلیت تشخیص بازی در Game Bar به‌عنوان نشانه استفاده می‌کند تا هسته‌های تراشه‌ک با فرکانس بالاتر را پارک کند (Core Parking) و سپس ویندوز بازی را روی تراشه‌کی با 3D V-Cache زمان‌بندی کند.
اینجاست که طرح توان اهمیت پیدا می‌کند. AMD توصیه می‌کند سیستم‌های مجهز به پردازنده دو-CCD روی طرح «متعادل» (Balanced) بمانند. کاربرانی که عادت فعال‌نگه‌داشتن طرح «عملکرد بالا» را حفظ کرده‌اند گزارش داده‌اند تا زمانی که به «متعادل» بازنگردند، پارک شدن هسته‌ها فعال نمی‌شود؛ این موضوع می‌تواند باعث شود ویندوز بازی را به‌جای یک تراشه‌ک دارای کش اضافه، میان هر دو تراشه‌ک زمان‌بندی کند. تأخیر بیشتر ارتباط میان تراشه‌ک‌ها نیز می‌تواند افت عملکرد قابل‌توجهی ایجاد کند.
پردازنده‌های مدرن برای بالا نگه‌داشتن فرکانس به ویندوز نیاز ندارند
حتی بیرون از ماجرای X3D، دلیل اصلی وجود طرح «عملکرد بالا» تا حد زیادی از میان رفته است. ویژگی‌های تعیین‌کننده این طرح عبارت‌اند از تثبیت حداقل وضعیت پردازنده (Minimum Processor State) روی ۱۰۰ درصد، جلوگیری از پارک شدن هسته‌ها و سریع‌تر کردن افزایش فرکانس توسط ویندوز. این موارد زمانی اهمیت داشتند که سیستم‌عامل مستقیماً فرکانس پردازنده را مدیریت می‌کرد و تغییر فرکانس حدود ۳۰ میلی‌ثانیه طول می‌کشید؛ بالا نگه‌داشتن فرکانس راه‌حلی خام اما نسبتاً مؤثر برای پرهیز از این تأخیر بود. با این حال، پردازنده‌های مدرن به چنین کاری نیاز ندارند.
فناوری Speed Shift اینتل که از نسل Skylake معرفی شد، کنترل فرکانس را به خود پردازنده می‌سپارد و زمان گذار را به حدود یک میلی‌ثانیه کاهش می‌دهد. در سمت AMD نیز CPPC2 در تابستان ۲۰۱۹ برای Ryzen عرضه شد. AMD اعلام کرد زمان افزایش فرکانس را از حدود ۳۰ میلی‌ثانیه به ۱ تا ۲ میلی‌ثانیه رسانده است و با این سرعت، کار زیادی برای طرح توان باقی نمی‌ماند. زمانی که بازی در حال اجراست، هسته‌های درگیر از قبل در حالت بوست هستند. طرح «عملکرد بالا» بیشتر روی زمانی اثر می‌گذارد که در حال بازی نیستید: پردازنده در حالت بی‌کاری گرم‌تر می‌شود، توان بیشتری مصرف می‌کند و فن‌ها هم به همان نسبت واکنش نشان می‌دهند.
طرح «عملکرد بالا» هنوز کاربردهایی دارد
اگر طرح «عملکرد بالا» کاملاً بی‌فایده بود، احتمالاً دیگر وجود نداشت؛ اما برخی سخت‌افزارها هنوز روی طرح «متعادل» بخشی از عملکرد خود را از دست می‌دهند. در پردازنده‌های هیبریدی اینتل مانند تراشه‌های Alder Lake، ویندوز تصمیم می‌گیرد کدام کار به هسته‌های P-core و کدام کار به هسته‌های E-core سپرده شود و طرح توان از طریق سیاست زمان‌بندی بر این تصمیم اثر می‌گذارد. توسعه‌دهنده‌ای به نام Alois Kraus دریافت در ویندوز ۱۰ سیاست پیش‌فرض طرح «متعادل» می‌تواند کارهای کم‌اولویت‌تر را به هسته‌های E-core هدایت کند. سیاست طرح «عملکرد بالا» هسته‌های سریع‌تر را ترجیح می‌دهد و این موضوع می‌تواند برای بازی‌ها اهمیت داشته باشد.
توصیه نهایی: «متعادل» انتخاب بیشتر کاربران است
Kraus در بررسی خود دریافت همین اثر در ویندوز ۱۱ بسیار کم‌رنگ‌تر است و احتمالاً دلیل آن ارائه سرنخ‌هایی از سوی Thread Director اینتل درباره اینکه کدام هسته برای کدام رشته مناسب است، می‌باشد. همچنین لزوماً برای دستیابی به رفتار طرح «عملکرد بالا» نیازی به فعال‌سازی آن نیست. برخی کاربران X3D طرح «متعادل» را تکثیر و ویرایش کرده‌اند تا رفتار «عملکرد بالا» را تقلید کند، در حالی که پارک شدن هسته‌ها حفظ شده و تفاوتی در بنچمارک‌ها مشاهده نکرده‌اند. با این حال گزارش‌ها متناقض‌اند: Hardware Busters دریافت که سفارشی‌سازی طرح از طریق Control Panel قدیمی، پارک شدن هسته‌ها را در 9950X3D مختل کرده است؛ بنابراین فعلاً بهتر است روی طرح «متعادل» بمانید.
در مجموع، تنظیم طرح توان ویندوز روی «عملکرد بالا» خطرناک نیست، اما توصیه یکسان «یک‌بار تنظیم و فراموش کن» دیگر کاربرد ندارد. برای بیشتر پردازنده‌ها این کار از نظر عملکرد بی‌ضرر است، اما برای برخی واقعاً زیان‌آور است. اگر پردازنده دو-CCD X3D دارید، امروز طرح توان خود را بررسی کنید. برای سایر کاربران، بازگشت به «متعادل» به احتمال زیاد تفاوتی در بازی‌ها ایجاد نمی‌کند و بی‌کاری خنک‌تر و ساکت‌تری به همراه دارد.