اپلیکیشن غیررسمی (Unofficial App) و مستقل Xodus Nexus راهی برای اجرای بازیهای Xbox Game Pass روی دستگاه‌های لینوکسی مانند Steam Deck و Steam Machine فراهم می‌کند. این پروژه که نسخه ۰.۴.۱ آن از GitHub قابل دریافت است، بر پایه Xodus و با بک‌اند Nexus (Nexus Backend) و رانتایم Nexus Runtime ساخته شده و انتشار رسمی تیم توسعه Xodus نیست.
Xodus Nexus چگونه بازیهای ویندوز را روی لینوکس اجرا می‌کند؟
در سطح پایه، Xodus Nexus از یک رانتایم سفارشی‌شده Proton (Customized Proton Runtime) استفاده می‌کند تا بازیهای ویندوزی را روی لینوکس اجرا کند و فراخوان‌های API ویندوز (Windows API) و دایرکت‌ایکس (DirectX) را به معادل‌هایی ترجمه کند که سیستم‌عامل می‌فهمد. پروتون در استیم هم بخشی از این کار را انجام می‌دهد، اما Xodus Nexus فراتر می‌رود و احراز هویت حساب مایکروسافت (Microsoft Account Authentication)، لایسنس‌دهی (Licensing)، بسته‌های اختصاصی فروشگاه مایکروسافت (Microsoft Store Game Packages) و APIهای رانتایم ایکس‌باکس (Xbox Runtime APIs) را نیز مدیریت می‌کند. به بیان ساده، این ابزار قطعات گمشده برای اجرای بازیهای گیم پس روی SteamOS را کنار هم می‌گذارد.
نصب و راه‌اندازی؛ حدود ۱۵ دقیقه
راه‌اندازی Xodus Nexus ساده توصیف شده است. کاربر باید در استیم دک به حالت دسکتاپ (Desktop Mode) برود، نسخه ۰.۴.۱ را از GitHub دانلود کند، فایل AppImage را با فایل منیجر دلفین (Dolphin File Manager) نصب کند و سپس در بخش Settings، رانتایم Nexus Runtime را نصب کند. پس از آن باید با حساب مایکروسافت وارد شود تا به کتابخانه PC Game Pass دسترسی پیدا کند. در صورت استفاده از passkey، نصب Chrome برای ادامه فرایند احراز هویت لازم است.
- دانلود نسخه ۰.۴.۱ از GitHub و نصب AppImage با Dolphin File Manager
- نصب Nexus Runtime از بخش Settings
- ورود به حساب مایکروسافت و دسترسی به کتابخانه PC Game Pass
- دانلود بازی‌ها مشابه اپ Xbox در هندهلد ویندوز ۱۱
- پشتیبانی از همگام‌سازی فایل ذخیره (Save-file Syncing) شامل دانلود و آپلود پیشرفت
- گزینه یک‌کلیکی Add Nexus to Steam برای استفاده بدون رفتن مکرر به حالت دسکتاپ
رابط کاربری؛ هنوز جای بهبود دارد
با کنترل‌های داخلی استیم دک، حرکت در Xodus Nexus کمی گیج‌کننده و آزاردهنده می‌شود. گاهی رابط کاربری (UI) کاملاً پاسخ‌گو نیست. یکی از عجیب‌ترین مشکلات این است که همیشه نمی‌توان از صفحه لمسی برای دسترسی به کتابخانه Game Pass استفاده کرد؛ کادر کوچک انتخاب In Game Pass اغلب باز نمی‌شود، اما دکمه‌های داخلی استیم دک ظاهراً همیشه کار می‌کنند. چون پروژه در مراحل اولیه است، انتظار می‌رود به‌روزرسانی‌های آینده چنین مشکلات رابط کاربری را برطرف کنند.
سازگاری و عملکرد بازی‌ها؛ نتیجه‌ای ترکیبی
همه بازی‌ها با Xodus Nexus کار نمی‌کنند. با این حال، عنوان‌های شناخته‌شده‌ای در فهرست سازگاری دیده می‌شوند؛ از جمله Gears of War: E-Day، Minecraft Dungeons 2، Deep Rock Galactic، No Man's Sky و Doom: The Dark Ages. بر اساس بررسی‌ها، عملکرد بیشتر بازی‌ها به خوبی اجرای مستقیم Proton روی Steam و SteamOS نیست، اما بسیاری از عنوان‌ها همچنان نسبتاً خوب اجرا می‌شوند.
- Forza Horizon 6 در تنظیمات Low به‌سختی به ۳۰ فریم بر ثانیه (FPS) می‌رسد؛ FSR 3.1 کمی بهبود می‌دهد، اما تجربه هنوز دلپذیر نیست و گاهی تصویر کیفیت پایینی دارد. این نتیجه کمی پایین‌تر از ۳۰ تا ۴۰ فریم گزارش‌شده برای همین بازی از مسیر Steam و Proton روی استیم دک است.
- Star Wars: Outlaws بوت نمی‌شود و به‌جای کاور بازی، تصویر بندانگشتی سیاه نمایش داده می‌شود؛ Far Cry 5 هم تجربه مشابهی دارد.
- Call of Duty: Black Ops 7 نیز بارگذاری نشد.
- Tony Hawk's Pro Skater 3+4 با FSR و تنظیمات گرافیکی Medium روی ۶۰ فریم پایدار اجرا شد.
- Dredge که بازی کم‌مصرف‌تری است، با ۹۰ فریم پایدار اجرا شد.
- Gears of War: E-Day در تست‌ها حدود ۳۰ تا ۳۳ فریم ارائه داد.
به نظر می‌رسد ترکیب چند لایه ترجمه (Translation Layers) و APU قدیمی‌تر سفارشی AMD Zen 2 در استیم دک، عامل اصلی محدودیت عملکرد باشد. Xodus Nexus نمی‌تواند به‌طور جادویی سخت‌افزار استیم دک را قدرتمندتر کند.
جمع‌بندی؛ گامی مفید برای SteamOS
نویسنده تجربه خود را این‌گونه جمع‌بندی می‌کند که به لطف Xodus Nexus دلیلی برای برداشتن Steam Deck OLED کم‌قدرت‌تر اما همچنان توانمند پیدا کرده است. با این حال، بعید است استیم دک OLED را دوباره به هندهلد اصلی خود تبدیل کند، چون بسیاری از بازیهای AAA جدید روی آن خوب اجرا نمی‌شوند. در عوض، برای بازگشت به عنوان‌های قدیمی‌تر یا بازیهای مستقل مانند Dredge، احتمالاً استیم دک را به ROG Ally X20 ترجیح می‌دهد. نویسنده همچنین تجربه کلی هندهلدهای ویندوز ۱۱ را با وجود تلاش مایکروسافت در Xbox Mode همچنان کمی آشفته می‌داند؛ از آپدیت‌هایی که باید از چند محل دانلود شوند تا بوت طولانی و کار نکردن همیشگی حالت خواب. این اپلیکیشن هنوز بی‌نقص نیست، اما نشان می‌دهد اجرای گیم پس روی SteamOS می‌تواند عملی‌تر از گذشته باشد.