
برد رزبریپای پیکو ۲ دبلیو (Raspberry Pi Pico 2 W) نشان میدهد که برای آغاز یک پروژه کاربردی شبکه و اینترنت اشیا همیشه به فهرست بلندی از قطعات جانبی نیاز نیست. این برد میکروکنترلری ارزانقیمت، Wi-Fi و بلوتوث ۵.۲ (Bluetooth 5.2) را بهصورت داخلی دارد و با یک کابل USB میتوان آن را تغذیه و برنامهنویسی کرد. در ادامه چهار پروژه معرفی میشود که تنها با همین برد و کابل USB و با تکیه بر MicroPython قابل اجراست.
اسکن شبکه Wi-Fi بدون لپتاپ
ماژول شبکه MicroPython میتواند نقاط دسترسی اطراف را اسکن کند. هر نتیجه شامل SSID، BSSID، قدرت سیگنال (RSSI)، کانال (Channel) و نوع امنیت است. با اجرای اسکن در بازههای چندثانیهای میتوان یک ابزار پایه بررسی سایت Wi-Fi (Wi-Fi Site Survey) داشت و برای این کار به اپلیکیشن گوشی نیاز نبود.
پیکو ۲ دبلیو میتواند به شبکه موجود متصل شود و نتایج را در یک صفحه وب کوچک ارائه دهد. جدولی از نقاط دسترسی، کانالها و قدرت سیگنال به شناسایی شبکههای همپوشان و نقاط ضعیف پوشش کمک میکند. با یک پاوربانک USB میتوان در خانه راه رفت و خوانشها را در اتاقهای مختلف مقایسه کرد. همچنین میتوان دید که آیا روترهای همسایه کانالهای ۲.۴ گیگاهرتز را شلوغ کردهاند یا نه.
یک محدودیت مهم این است که رادیوی پیکو ۲ دبلیو فقط ۲.۴ گیگاهرتز است و شبکههای ۵ گیگاهرتز را تشخیص نمیدهد؛ بنابراین تصویر کامل از چیدمان دوباندی یا سهباندی ارائه نمیکند. با این حال برای درک ازدحام باند ۲.۴ گیگاهرتز که بسیاری از دستگاههای خانه هوشمند در آن کار میکنند، سودمند است.
تشخیص حضور افراد در خانه با BLE
همین برد با پشتیبانی بلوتوث MicroPython و کتابخانه aioble میتواند آگهیهای بلوتوث کممصرف (BLE Advertisements) را اسکن کند. این آگهیها نشانی، نام، شاخص قدرت سیگنال دریافتی (RSSI) و سرویسهای تبلیغشده هر دستگاه را آشکار میکنند. وقتی فردی که تگ BLE یا دستبند تناسب اندام دارد نزدیکتر میشود سیگنال قویتر و با دور شدن ضعیفتر میشود. میتوان یک آستانه RSSI تعیین کرد تا تخمین زد تگ شناختهشده نزدیک است یا نه.
اگر نتایج در یک صفحه وب محلی نمایش داده شود، پیکو به یک آشکارساز پایه حضور BLE تبدیل میشود. اما دو نکته وجود دارد. نخست اینکه RSSI با دیوار، افراد، جهتگیری و قرار گرفتن تگ در جیب یا کولهپشتی تغییر میکند؛ بنابراین باید آن را بهصورت در محدوده یا خارج از محدوده تفسیر کرد و به اندازهگیری دقیق فاصله اتکا نکرد. دوم اینکه گوشیها برای حفظ حریم خصوصی نشانی بلوتوث خود را تصادفی میکنند و هدف قابل اتکایی نیستند. تگ یا لوازم جانبی با نشانی ثابت انتخاب مناسبتری است.
اسکن غیرفعال به دستگاههایی گوش میدهد که خود را تبلیغ میکنند، در حالی که اسکن فعال میتواند از دستگاههای دارای پاسخ اسکن اطلاعات بیشتری بخواهد. برای تشخیص آگهیها نیازی به جفتسازی (Pairing) با دستگاه نیست.
ساخت پایشگر شبکه شخصی
ردیابی دستگاههای متصل به شبکه خانگی معمولاً به باز کردن صفحه مدیریت روتر نیاز دارد. پیکو ۲ دبلیو میتواند جایگزین سادهتری باشد. آن را به Wi-Fi متصل کنید، نشانی IP آن را در مرورگر باز کنید و داشبوردی از دستگاههای آنلاین و آفلاین ببینید. MicroPython منطق پایش را انجام میدهد و یک وبسرور سبک نتیجه را نمایش میدهد. ابتدا دستگاههای موردنظر را همراه با نشانی IP و نام میزبان (Hostname) فهرست کنید. اگر روتر امکان دسترسی به فهرست کلاینتهای متصل را بدهد، میتوان داشبورد را با نام دستگاه، نشانی MAC و نوع اتصال پر کرد.
پیکو سپس هر دستگاه را هر دو دقیقه با یک بررسی دسترسپذیری مانند اتصال TCP یا درخواست HTTP بررسی میکند. برای نمونه میتوان بررسی کرد که آیا Home Assistant از طریق HTTP پاسخ میدهد یا یک سرور لینوکس اتصال روی پورت SSH ۲۲ را میپذیرد. داشبورد نام دستگاه، نوع اتصال و آخرین زمان مشاهده را نشان میدهد.
همه روترها فهرست دستگاههای متصل را به شکلی که پیکو بتواند به آن دسترسی داشته باشد ارائه نمیدهند؛ بنابراین پیکربندی دستی چند دستگاه نقطه شروع کاملاً معقولی است. همچنین اگر دستگاهی نوع خاصی از اتصال را مسدود کند، بررسی ناموفق میشود و ممکن است دستگاه بهاشتباه آفلاین نمایش داده شود. تاریخچه را کوتاه نگه دارید، زیرا حافظه و فضای فلش پیکو برای حجم زیاد داده پایش مناسب نیست.
پایش MQTT از یک صفحه وب
اجرای Zigbee2MQTT همراه با کارگزار Mosquitto در Home Assistant پیامهای خانه هوشمند را یکجا نگه میدارد، اما بررسی آنچه یک دستگاه منتشر میکند نیازمند باز کردن رابط دیگری است. پیکو ۲ دبلیو میتواند بهعنوان یک نمایشگر سبک MQTT عمل کند. کتابخانه umqtt را نصب کنید، آن را به کارگزار (Broker) متصل کنید و در یک فیلتر موضوع (Topic Filter) برای دستگاه یا اتاق خاص مشترک شوید.
پیامهای دریافتی در یک بافر کوتاه در حافظه میمانند و در یک صفحه وب کوچک همراه با موضوع (Topic) و محتوای پیام (Payload) هر ورودی نمایش داده میشوند. صفحه میتواند هر چند ثانیه تازهسازی شود تا پیامهای جدید بدون اپلیکیشن کلاینت MQTT جداگانه دیده شوند. این کار هنگام عیبیابی یک سنسور، بررسی بهروزرسانی وضعیت Zigbee2MQTT یا تأیید انتشار یک موضوع مرتبط با اتوماسیون کمک میکند.
حافظه پیکو محدود است، بنابراین مشترک شدن در همه موضوعهای یک خانه پرترافیک میتواند بافر کوچک آن را اشباع کند. طول محتوای پیام را محدود کنید، بر اساس اتاق یا دستگاه فیلتر کنید و فقط چند ده پیام را نگه دارید. مگر اینکه پیامها در فلش ذخیره شوند، تاریخچه با راهاندازی مجدد از بین میرود.
جمعبندی: فقط یک کابل USB
هیچیک از این پروژهها به سنسور، بردبورد یا حتی هویه نیاز ندارد. یک برد پیکو ۲ دبلیو و یک کابل USB برای شروع کافی است. رادیوی Wi-Fi و بلوتوث کار اصلی را انجام میدهد و بقیه به فریمور (Firmware) و کد MicroPython وابسته است. اگر روتر ناپایداری دارید، میخواهید بدانید چه کسی در خانه است یا بررسی کنید کدام موضوع MQTT بدون گزارش از دست میرود، میتوانید پروژه مرتبط را انتخاب کنید.